آیا هر توده یا تورم در غده پاروتید نیاز به عمل جراحی دارد؟ بسیاری از افراد با مشاهده یک برآمدگی در ناحیه کنار گوش، نگران ابتلا به سرطان میشوند؛ در حالی که بخش قابل توجهی از تومورهای غده پاروتید خوشخیم هستند و با تشخیص و درمان به موقع، نتایج بسیار مطلوبی دارند، آشنایی با موارد نیاز به جراحی، نحوه انجام عمل، عوارض و مراقبت های پس از آن به کاهش نگرانی شما کمک میکند.
جراحی غده پاروتید چیست؟
جراحی غده پاروتید یک روش درمانی است که با هدف برداشتن بخشی یا تمام غده پاروتید انجام میشود، غده پاروتید بزرگ ترین غده بزاقی بدن است که در دو طرف صورت و در جلوی گوشها قرار دارد و نقش مهمی در تولید بزاق و آغاز فرآیند هضم غذا ایفا میکند و این جراحی زمانی توصیه میشود که توده، تومور، کیست یا عفونت های مقاوم به درمان در این غده وجود دارند.
نوع جراحی با توجه به محل، اندازه و ماهیت ضایعه تعیین میشود، در برخی بیماران تنها بخش سطحی غده برداشته میشود، در حالی که در موارد پیشرفته یا تومورهای بدخیم نیاز به خارج کردن کل غده پاروتید است و یکی از مهمترین اهداف جراح در طول عمل، حفظ عصب فاسیال یا عصب صورت است.
برای دریافت نوبت از دکتر ربانی اناری با شماره ۰۹۰۵۹۲۷۰۱۰۱ تماس بگیرید.
چه زمانی جراحی غده پاروتید ضروری است؟
جراحی غده پاروتید زمانی توصیه میشود که درمان های غیرجراحی مؤثر نباشند یا وجود یک ضایعه، سلامت بیمار را تهدید کند و تصمیم به انجام این عمل پس از معاینه، تصویربرداری و در برخی موارد نمونه برداری از توده توسط پزشک گرفته میشود.
- بیشتر تومورهای غده پاروتید خوشخیم هستند، اما به دلیل احتمال بزرگتر شدن، ایجاد تغییر ظاهری در صورت یا احتمال تبدیل به بدخیمی در برخی موارد، برداشتن آنها توصیه میشود.
- در صورت تشخیص سرطان غده پاروتید، جراحی اصلیترین روش درمان محسوب میشود و بسته به میزان گسترش بیماری، علاوه بر غده پاروتید، بافت های اطراف یا غدد لنفاوی نیز برداشته میشوند.
- اگر بررسی های تصویربرداری یا نمونه برداری نتوانند ماهیت یک توده را به طور قطعی مشخص کنند، پزشک برای تشخیص دقیق و پیشگیری از پیشرفت احتمالی بیماری، جراحی را پیشنهاد میدهد.
- در مواردی که عفونت غده پاروتید با مصرف آنتیبیوتیک یا سایر درمانها برطرف نشود و به صورت مکرر عود کند، برداشتن بخش درگیر غده بهترین گزینه درمانی است.
- برخی کیست های بزرگ یا علامت دار باعث درد، تورم یا اختلال در عملکرد غده میشوند و در این شرایط، جراحی برای خارج کردن کیست غده پاروتید و جلوگیری از عود آن انجام میشود.
- اگر سنگهای غده بزاقی با روش های کمتر تهاجمی قابل درمان نباشند و باعث انسداد طولانی مدت، درد یا عفونت های مکرر شوند، جراحی غده پاروتید ضروری است.
بیشتر بخوانید: التهاب غده پاروتید چه روش درمانی دارد؟
انواع جراحی غده پاروتید
نوع جراحی غده پاروتید با توجه به محل توده، اندازه آن، خوشخیم یا بدخیم بودن ضایعه و میزان درگیری بافتهای اطراف تعیین میشود. هدف از انتخاب روش مناسب، برداشتن کامل ضایعه در کنار حفظ عملکرد عصب صورت و کاهش احتمال عود بیماری است.
پاروتیدکتومی سطحی
این روش زمانی انجام میشود که توده در بخش سطحی غده قرار داشته باشد، در این عمل، تنها قسمت سطحی غده همراه با توده برداشته میشود و جراح تلاش میکند عصب فاسیال را بهطور کامل حفظ کند، پاروتیدکتومی سطحی برای تومورهای خوش خیم مانند آدنوم پلئومورفیک انتخاب میشود و نسبت به سایر روش ها، خطر عوارض و مدت نقاهت کمتری دارد.
پاروتیدکتومی کامل
در این روش، تمام غده پاروتید برداشته میشود و این جراحی برای تومورهای بزرگ، ضایعاتی که هر دو بخش سطحی و عمقی غده را درگیر کردهاند یا برخی تومورهای بدخیم انجام میشود، در صورت امکان، عصب صورت حفظ میشود، اما اگر تومور به عصب نفوذ کرده باشد، بخشی از آن نیز برداشته میشود و این عمل پیچیدگی بیشتری نسبت به پاروتیدکتومی سطحی دارد.
پاروتیدکتومی رادیکال
پاروتیدکتومی رادیکال در موارد سرطان های پیشرفته غده پاروتید انجام میشود و در این روش علاوه بر برداشتن کامل غده، عصب فاسیال، بافت های مجاور و بخش هایی از پوست یا عضلات درگیر نیز خارج میشوند، در برخی بیماران، پس از جراحی برای بازسازی عصب یا ترمیم بافت از روش های جراحی ترمیمی استفاده میشود.
جراحی غده پاروتید همراه با تخلیه غدد لنفاوی گردن
اگر تومور بدخیم به غدد لنفاوی گردن گسترش یافته باشد یا احتمال انتشار آن بالا باشد، علاوه بر برداشتن غده پاروتید، غدد لنفاوی ناحیه گردن نیز خارج میشوند و این جراحی با هدف کاهش احتمال باقی ماندن سلول های سرطانی و جلوگیری از عود بیماری انجام میشود و همراه با رادیوتراپی یا سایر درمان های تکمیلی است.
پاروتیدکتومی حفظکننده عصب صورت
در بسیاری از بیماران، به ویژه افرادی که تومور خوشخیم یا بدخیمی محدود دارند، جراح با استفاده از تکنیک های پیشرفته و دستگاه های پایش عصب تلاش میکند تمام شاخه های عصب فاسیال را حفظ کند و این روش به کاهش احتمال ضعف یا فلج عضلات صورت پس از عمل کمک میکند و در صورت امکان، بهعنوان اولویت اصلی در جراحی غده پاروتید در نظر گرفته میشود.
اقدامات لازم قبل از جراحی غده پاروتید
آمادگی مناسب پیش از جراحی غده پاروتید نقش مهمی در افزایش ایمنی عمل و کاهش احتمال بروز عوارض دارد و بهترین جراح غده پاروتید پیش از جراحی، وضعیت بیمار را بررسی کرده و اقدامات لازم برای برنامه ریزی دقیقتر عمل را انجام میدهد.
- بررسیهایی مانند سونوگرافی، امآرآی یا سیتیاسکن به پزشک کمک میکند محل، اندازه و میزان گسترش توده را مشخص کرده و بهترین روش جراحی را انتخاب کند.
- با انجام نمونه برداری، ماهیت توده مشخص میشود و پزشک درباره خوشخیم یا بدخیم بودن ضایعه و نوع درمان تصمیم دقیقتری میگیرد.
- آزمایش خون، بررسی انعقاد خون و سایر ارزیابیهای پزشکی برای اطمینان از آمادگی بدن جهت بیهوشی و جراحی انجام میشود.
- بیمار باید پزشک را از تمام داروها، مکملها و داروهای رقیقکننده خون مطلع کند تا در صورت نیاز، مصرف آنها قبل از عمل تنظیم یا متوقف شود.
- پیش از جراحی، وضعیت حرکتی عضلات صورت بررسی میشود تا پزشک بتواند تغییرات احتمالی پس از عمل را بهتر ارزیابی کند.
- بررسی سابقه بیماریها، حساسیتهای دارویی و شرایط عمومی بدن به متخصص بیهوشی کمک میکند مناسب ترین روش بیهوشی را انتخاب کند.
- معمولا بیمار باید چند ساعت پیش از جراحی از خوردن و آشامیدن خودداری کند تا خطر عوارض ناشی از بیهوشی کاهش یابد.
- آشنایی با مراحل عمل، مدت زمان نقاهت و مراقبت های پس از جراحی اضطراب بیمار را کاهش داده و آمادگی بیشتری ایجاد میکند.
جراحی غده پاروتید چگونه انجام میشود؟
جراحی غده پاروتید یک عمل تخصصی است که به دلیل عبور عصب مهم صورت از میان این غده، نیازمند دقت و مهارت بالای جراح است و این جراحی تحت بیهوشی عمومی انجام شده و مراحل آن با هدف برداشتن ضایعه و حفظ عملکرد عصب صورت انجام میشود:
بیهوشی و آماده سازی بیمار
در ابتدای جراحی، بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد تا در طول عمل هیچگونه درد یا ناراحتی احساس نکند و پس از آماده سازی، وضعیت قرارگیری بیمار روی تخت جراحی تنظیم میشود تا جراح دسترسی مناسبی به ناحیه کنار گوش و غده پاروتید داشته باشد، قبل از شروع عمل، بررسی های نهایی مانند کنترل علائم حیاتی و آماده سازی تجهیزات مورد نیاز انجام میشود.
ایجاد برش جراحی
جراح یک برش ظریف در قسمت جلوی گوش و امتداد آن به سمت گردن ایجاد میکند و محل برش به گونهای انتخاب میشود که علاوه بر فراهم کردن دسترسی کافی به غده پاروتید، تا حد امکان جای زخم پس از بهبودی کمتر قابل مشاهده باشد، طراحی دقیق این برش اهمیت زیادی دارد، زیرا جراحی در نزدیکی ساختارهای حساس صورت انجام میشود.
شناسایی و محافظت از عصب صورت
یکی از حساس ترین مراحل جراحی غده پاروتید، پیدا کردن عصب فاسیال و شاخههای آن است، این عصب از داخل غده پاروتید عبور میکند و مسئول حرکت عضلات صورت است، جراح با استفاده از تکنیک های دقیق و در برخی موارد دستگاه های پایش عصب، تلاش میکند این ساختار مهم را حفظ کرده و احتمال ضعف عضلات صورت پس از عمل را کاهش دهد.
برداشتن بخش درگیر غده پاروتید
پس از شناسایی عصب، جراح قسمت مورد نظر از غده را که شامل توده یا بافت غیرطبیعی است خارج میکند و میزان برداشت به نوع بیماری بستگی دارد؛ در برخی بیماران تنها بخش سطحی غده برداشته میشود، اما در مواردی مانند تومورهای گسترده نیاز به خارج کردن کل غده وجود دارد.
بررسی نهایی محل جراحی و کنترل خونریزی
پس از خارج کردن ضایعه، جراح محل عمل را بررسی کرده و از کنترل کامل خونریزی اطمینان حاصل میکند و در برخی موارد، نمونه خارج شده برای بررسی دقیقتر به آزمایشگاه پاتولوژی ارسال میشود تا نوع ضایعه و نیاز به درمانهای تکمیلی مشخص شود.
قرار دادن درن و بخیه زدن محل برش
برای جلوگیری از تجمع مایعات در محل جراحی، یک لوله باریک به نام درن در ناحیه عمل قرار داده میشود و سپس پوست با بخیه بسته میشود و مراقبت صحیح از محل بخیه و درن در روزهای ابتدایی پس از جراحی اهمیت زیادی در روند بهبودی دارد.
انتقال به بخش ریکاوری
پس از پایان جراحی، بیمار به بخش ریکاوری منتقل میشود تا وضعیت عمومی، میزان هوشیاری و عملکرد عصب صورت بررسی شود و پس از اطمینان از پایدار بودن شرایط، بیمار به بخش منتقل شده و دستورالعمل های لازم برای مراقبت، تغذیه و مصرف داروها ارائه میشود.
نکات مراقبتی بعد از جراحی غده پاروتید
رعایت مراقبت های بعد از جراحی غده پاروتید نقش مهمی در پیشگیری از عوارض، بهبود سریعتر زخم و حفظ عملکرد ناحیه جراحی دارد و بیمار باید در روزهای پس از عمل، توصیه های پزشک را به دقت دنبال کرده و تغییرات غیرطبیعی را به پزشک اطلاع دهد.
- محل برش باید تمیز و خشک نگه داشته شود تا احتمال بروز عفونت کاهش یابد، از دستکاری بخیه ها یا وارد کردن فشار به ناحیه جراحی خودداری کنید.
- داروهای مسکن، آنتی بیوتیک ها یا سایر داروهای تجویز شده باید طبق دستور بهترین متخصص گو ش و حلق و بینی مصرف شوند و نباید بدون مشورت، دارویی قطع یا جایگزین شود.
- بروز علائمی مانند ضعف عضلات صورت، افتادگی یک سمت صورت یا مشکل در بستن چشم باید بررسی شود و در صورت مشاهده، پزشک در جریان قرار گیرد.
- در روزهای ابتدایی پس از عمل، مصرف غذاهای نرم و مایعات کافی به کاهش فشار روی ناحیه جراحی کمک میکند و بهتر است از غذاهای بسیار سفت یا تحریک کننده پرهیز شود.
- بلند کردن اجسام سنگین و فعالیت های شدید بدنی فشار خون را افزایش داده و خطر خونریزی یا تورم محل جراحی را بیشتر میکند.
- قرار دادن سر در وضعیت بالاتر هنگام خواب به کاهش تورم صورت و تجمع مایعات در ناحیه جراحی کمک میکند.
- ویزیت های بعد از عمل برای بررسی زخم، خارج کردن درن (در صورت وجود) و ارزیابی نتیجه جراحی اهمیت زیادی دارد.
- پس از بهبود اولیه زخم، محافظت از محل اسکار در برابر نور مستقیم خورشید به بهتر شدن ظاهر جای زخم کمک میکند.
- افزایش ناگهانی درد، تب، ترشح از محل زخم، تورم شدید یا خونریزی نیازمند اطلاع رسانی سریع به پزشک است.
مزایا و معایب جراحی غده پاروتید
جراحی غده پاروتید با هدف درمان تودهها، تومورها و مشکلات جدی این غده انجام میشود و در بسیاری از بیماران نتایج موفقیتآمیزی دارد، با این حال، مانند هر عمل جراحی دیگری، همراه با مزایا و برخی عوارض احتمالی است که باید پیش از عمل مورد بررسی قرار گیرند.
| مزایای جراحی غده پاروتید | معایب و عوارض جراحی غده پاروتید |
|---|---|
| در بسیاری از موارد باعث درمان کامل ضایعه میشود. | در موارد نادر آسیب دائمی عضلات صورت وجود دارد. |
| خارج کردن توده و ارسال آن برای بررسی پاتولوژی، اطلاعات دقیقی درباره خوشخیم یا بدخیم بودن ضایعه در اختیار پزشک قرار میدهد. | پس از جراحی جای برش روی پوست باقی میماند که با گذشت زمان کمرنگ تر میشود. |
| جراحی مشکلاتی مانند تورم، فشار، درد یا ناراحتی ناشی از وجود توده در ناحیه صورت و گردن را کاهش میدهد. | برخی بیماران پس از عمل در اطراف گوش، فک یا محل جراحی احساس بیحسی دارند که گاهی موقتی است. |
| از پیشرفت بیماری و انتشار آن به بافت های اطراف جلوگیری میکند. | در برخی افراد هنگام غذا خوردن، تعریق یا قرمزی پوست در ناحیه صورت رخ میدهد که به آن سندرم فری گفته میشود. |
| حذف توده های بزرگ باعث کاهش تغییر شکل ظاهری صورت و بهبود شرایط بیمار میشود. | احتمال تجمع مایع، خونریزی یا عفونت در محل جراحی وجود دارد که نیازمند مراقبت و پیگیری است. |
| استفاده از روش های پیشرفته و پایش عصب در حین جراحی، احتمال حفظ عملکرد طبیعی صورت را افزایش داده است. | بیمار باید برای مدتی محدودیت فعالیت داشته باشد و مراقبت های لازم برای بهبود زخم و جلوگیری از عوارض را رعایت کند. |
میزان موفقیت جراحی غده پاروتید
میزان موفقیت جراحی غده پاروتید به عواملی مانند نوع تومور، میزان گسترش بیماری، روش جراحی و تجربه جراح بستگی دارد و در بیشتر موارد، به خصوص در تومورهای خوش خیم، این جراحی با نتایج بسیار مطلوب همراه است و باعث درمان کامل ضایعه میشود و در تومورهای بدخیم نیز تشخیص زودهنگام و انجام جراحی مناسب، نقش مهمی در کنترل بیماری دارد، همچنین حفظ عصب صورت و کاهش عوارض پس از عمل از مهمترین معیارهای موفقیت این جراحی محسوب میشود.
هزینه جراحی غده پاروتید چقدر است؟
هزینه جراحی غده پاروتید به عوامل مختلفی مانند نوع جراحی، میزان درگیری غده، خوشخیم یا بدخیم بودن توده، دستمزد جراح، هزینههای بیمارستان، نوع بیهوشی، آزمایشها و مراقبتهای پس از عمل بستگی دارد و به همین دلیل نمیتوان یک مبلغ ثابت برای همه بیماران تعیین کرد، پس از بررسی شرایط بیمار، نتایج تصویربرداری و برنامه جراحی، هزینه دقیقتر مشخص میشود و همچنین انجام عمل توسط جراح باتجربه و در مرکز درمانی مجهز بر هزینه نهایی تأثیرگذار است.
سوالات متداول
بله، به دلیل عبور عصب صورت از داخل غده پاروتید، احتمال آسیب به این عصب وجود دارد؛ اما با استفاده از تکنیک های دقیق جراحی و تجربه جراح، این خطر تا حد زیادی کاهش پیدا میکند.
بله، امکان عود بیماری پس از جراحی غده پاروتید وجود دارد، اما میزان آن به نوع تومور، کامل برداشته شدن ضایعه و بدخیم یا خوشخیم بودن آن بستگی دارد و پیگیری های منظم پس از عمل به تشخیص زودهنگام عود احتمالی کمک میکند.
در نهایت…
جراحی غده پاروتید یکی از روش های مؤثر برای درمان تودهها، تومورها و برخی مشکلات جدی این غده محسوب میشود، اگرچه این جراحی به دلیل نزدیکی به عصب صورت نیازمند دقت بالایی است، اما انتخاب جراح باتجربه و انجام بررسی های لازم قبل از عمل احتمال موفقیت را افزایش میدهد و تشخیص زودهنگام بیماری، رعایت مراقبت های پس از جراحی و پیگیری های منظم نقش مهمی در کاهش عوارض و جلوگیری از عود احتمالی دارند.