تورم یا درد کنار فک و جلوی گوش مربوط به کدام عضو بدن است؟ غده پاروتید یکی از مهم ترین غدد بزاقی بدن است که نقش اصلی آن تولید بزاق و کمک به هضم غذا در دهان است، این غده در دو طرف صورت و در نزدیکی گوشها قرار دارد و در صورت بروز مشکل باعث درد، تورم یا حتی عفونت میشود، بسیاری از افراد زمانی متوجه اهمیت آن میشوند که با علائمی مانند ورم صورت یا خشکی دهان مواجه میگردند، شناخت غده پاروتید و عملکرد آن کمک میکند تا بیماری های مرتبط با آن را سریعتر تشخیص داده و برای درمان اقدام کنیم.
غده پاروتید چیست؟
غده پاروتید یکی از سه جفت غدد بزاقی اصلی در بدن است که در دو طرف صورت، جلوی و کمی پایینتر از گوشها قرار دارد، این غده بزرگ ترین غده بزاقی بدن محسوب میشود و وظیفه اصلی آن تولید بزاق است، بزاق تولید شده توسط غده پاروتید از طریق مجاری مخصوص به داخل دهان وارد میشود و به شروع فرآیند هضم غذا، مرطوب نگه داشتن دهان و کمک به جویدن و بلعیدن غذا کمک میکند، اختلال در عملکرد این غده باعث علائمی مانند تورم، درد، خشکی دهان یا حتی عفونت میشود.
غده پاروتید در کدام قسمت صورت قرار دارد؟
غده پاروتید در دو طرف صورت و در ناحیه جلوی گوش و کمی پایینتر از آن قرار دارد، این غده از زیر استخوان گونه شروع شده و تا زاویه فک امتداد پیدا میکند و به همین دلیل، در صورت التهاب یا تورم، در ناحیه گونه، کنار فک یا جلوی گوش احساس برجستگی و درد ایجاد میشود و غده پاروتید از طریق مجاری بزاقی خود، بزاق را به داخل دهان منتقل میکند و نقش مهمی در مرطوب نگه داشتن دهان و شروع فرآیند هضم دارد.
نقش غده پاروتید در تولید بزاق
غده پاروتید یکی از مهم ترین غدد بزاقی بدن است که نقش اصلی آن تولید بخش عمدهای از بزاق دهان است، این غده بزاقی رقیق و آبکی ترشح میکند که از طریق مجاری مخصوص وارد دهان شده و به مرطوب نگه داشتن محیط دهان کمک میکند،
بزاق تولید شده توسط غده پاروتید در شروع هضم غذا نقش مهمی دارد، به خصوص در تجزیه اولیه نشاستهها و همچنین این بزاق باعث تسهیل جویدن، بلعیدن و صحبت کردن میشود و از خشکی دهان و رشد باکتریها جلوگیری میکند و به همین دلیل عملکرد صحیح غده پاروتید برای سلامت دهان و دندان بسیار ضروری است.
برای دریافت نوبت از دکتر مهتاب ربانی اناری با شماره ۰۹۰۵۹۲۷۰۱۰۱ تماس بگیرید.
بیماری های شایع غده پاروتید
بیماری های غده پاروتید از مشکلات ساده التهابی تا توده های خوشخیم و بدخیم متغیر هستند و شناخت این بیماریها به تشخیص زودهنگام و درمان مؤثر کمک زیادی میکند:
التهاب غده پاروتید
التهاب پاروتید یکی از شایعترین مشکلات این غده است که به دلیل عفونت ویروسی یا باکتریایی ایجاد میشود و این وضعیت باعث درد، تورم در ناحیه جلوی گوش، تب و حساسیت در هنگام جویدن میشود و در موارد باکتریایی خروج چرک از مجرای بزاقی نیز دیده میشود و نیاز به درمان دارویی دارد.
سنگ غده بزاقی
در این بیماری، رسوبات معدنی در مجاری بزاقی تشکیل شده و جریان بزاق را مسدود میکنند، این انسداد باعث درد و تورم بهویژه هنگام غذا خوردن میشود، زیرا ترشح بزاق افزایش مییابد اما خروج آن مختل است و در برخی موارد سنگ به صورت خودبهخود دفع میشود و در موارد شدید نیاز به مداخله پزشکی یا جراحی دارد.
تومورهای خوش خیم غده پاروتید
این تومورها رشد آهسته دارند و در بیشتر موارد بدون درد هستند، شایع ترین نوع آنها «آدنوم پلئومورفیک» است و با وجود خوشخیم بودن، در صورت عدم درمان بزرگ میشوند و روی اعصاب یا بافت های اطراف فشار وارد میکنند، بنابراین جراحی برای برداشتن آنها توصیه میشود.
تومورهای بدخیم غده پاروتید
این نوع تومورها نادرتر هستند اما تهاجمی هستند و به بافت های اطراف گسترش پیدا میکنند و علائمی مانند درد، فلج بخشی از صورت یا رشد سریع توده دیده میشود و تشخیص زودهنگام اهمیت زیادی دارد و درمان شامل جراحی، رادیوتراپی یا ترکیبی از روش های درمانی است.
خشکی دهان
کاهش عملکرد غده پاروتید باعث خشکی دهان میشود و این حالت به دلیل بیماری های خودایمنی، مصرف برخی داروها یا افزایش سن رخ میدهد، خشکی دهان مشکلاتی مانند پوسیدگی دندان، بوی بد دهان و دشواری در بلع ایجاد میکند و نیاز به مدیریت و درمان علت زمینهای دارد.
علائم مشکلات و التهاب غده پاروتید
مشکلات و التهاب غده پاروتید با علائم مشخصی همراه هستند که به تشخیص سریعتر بیماری کمک میکنند و توجه به این نشانهدها برای درمان به موقع اهمیت زیادی دارد:
- تورم در کنار صورت یا جلوی گوش
- درد هنگام جویدن یا باز کردن دهان
- خشکی دهان و کاهش بزاق
- تب در صورت وجود عفونت
- ترشح چرک از داخل دهان (در موارد عفونی)
- حساسیت و درد موضعی در ناحیه فک
- قرمزی یا گرمی پوست روی غده
- دشواری در بلع یا صحبت کردن
علت های تورم و درد در غده پاروتید
تورم و درد در غده پاروتید دلایل مختلفی دارد که از مشکلات ساده تا بیماری های جدیتر را شامل میشود و شناخت این علت ها به تشخیص سریعتر و درمان مؤثر کمک میکند:
عفونت های ویروسی
یکی از شایعترین دلایل تورم پاروتید، عفونت ویروسی است که هر دو طرف صورت را درگیر میکند، این حالت با تب، درد، بیحالی و تورم واضح در ناحیه جلوی گوش همراه است، ویروس باعث التهاب بافت غده شده و ترشح بزاق را مختل میکند و در اغلب موارد درمان حمایتی مانند استراحت، مایعات کافی و کنترل تب کافی است و بیماری خودبهخود بهبود مییابد.
عفونت های باکتریایی
در این حالت باکتری ها وارد مجرای بزاقی شده و باعث التهاب شدید و درد موضعی میشوند و یکطرفه است و با خروج چرک از داخل دهان همراه است، کمآبی بدن، بهداشت ضعیف دهان یا انسداد مجرا زمینهساز است و درمان شامل آنتیبیوتیک، مصرف مایعات و گاهی تخلیه عفونت است.
انسداد مجرای بزاقی
تشکیل سنگ در مجاری غده پاروتید باعث جلوگیری از خروج بزاق میشود و این انسداد هنگام غذا خوردن باعث افزایش درد و تورم میشود، زیرا ترشح بزاق بیشتر شده اما خروج آن ممکن نیست و در موارد خفیف سنگ دفع میشود، اما در موارد شدید نیاز به درمان تخصصی یا جراحی دارد.
تومورها و توده های غده پاروتید
وجود توده های خوش خیم یا بدخیم باعث تورم بدون درد یا همراه با درد در ناحیه غده میشود و رشد تدریجی توده، تغییر شکل صورت یا درگیری اعصاب از علائم آن است و تشخیص دقیق با تصویربرداری و نمونه برداری انجام میشود و درمان به طور معمول جراحی است.
کمآبی بدن و کاهش ترشح بزاق
کمبود آب در بدن باعث غلیظ شدن بزاق و اختلال در خروج آن میشود و این وضعیت منجر به التهاب خفیف و درد در غده پاروتید میشود و همچنین خطر ایجاد عفونت را افزایش میدهد، افزایش مصرف مایعات و بهبود وضعیت عمومی بدن باعث کاهش علائم میشود.
روش های تشخیص بیماری های غده پاروتید
روش های تشخیص بیماریهای غده پاروتید شامل معاینه بالینی، تصویربرداری و در صورت نیاز بررسی های تخصصیتر است، بهترین متخصص گوش و حلق و بینی در تهران ابتدا با بررسی علائم مانند تورم، درد، تب یا خشکی دهان شروع میکند و سپس بر اساس شدت علائم، آزمایش های تکمیلی را درخواست میدهد:
معاینه بالینی توسط پزشک
در اولین مرحله، پزشک ناحیه جلوی گوش و فک را لمس میکند تا وجود تورم، درد یا توده را بررسی کند و همچنین وضعیت خروج بزاق از مجاری دهانی ارزیابی میشود، این معاینه سرنخ های اولیه درباره التهاب، عفونت یا وجود توده در غده پاروتید میدهد.
سونوگرافی
سونوگرافی یکی از رایج ترین روش های تشخیصی است که برای بررسی ساختار غده، وجود سنگ، کیست یا توده استفاده میشود و این روش غیرتهاجمی و بدون درد است و اطلاعات دقیقی درباره اندازه و وضعیت بافت غده پاروتید ارائه میدهد.
سیتی اسکن و MRI
در موارد پیچیدهتر، از سیتی اسکن یا MRI برای بررسی دقیقتر بافت ها و گسترش بیماری استفاده میشود و این روش ها به خصوص برای تشخیص تومورها یا بررسی درگیری اعصاب و بافت های اطراف بسیار کاربردی هستند و تصویر دقیقی از ناحیه ارائه میدهند.
سیتولوژی یا نمونه برداری (FNA)
در صورت وجود توده مشکوک، پزشک ممکن است نمونه برداری با سوزن نازک انجام دهد، این روش کمک میکند خوشخیم یا بدخیم بودن توده مشخص شود و نمونه به آزمایشگاه ارسال میشود تا سلولها زیر میکروسکوپ بررسی شوند.
سیالوگرافی یا تصویربرداری مجاری بزاقی
در این روش، ماده حاجب به داخل مجاری بزاقی تزریق شده و سپس عکس برداری انجام میشود، این تست برای بررسی انسداد مجاری، سنگ های بزاقی یا اختلال در جریان بزاق کاربرد دارد و اطلاعات دقیقی از عملکرد مجراها ارائه میدهد.
چه زمانی باید به پزشک برای غده پاروتید مراجعه کرد؟
در صورت مشاهده هرگونه تورم، درد یا تغییر غیرطبیعی در ناحیه جلوی گوش و فک، بهتر است به پزشک مراجعه شود، اگر تورم غده پاروتید بیش از چند روز باقی بماند یا همراه با تب، درد شدید، خشکی دهان یا خروج چرک باشد، نشانه عفونت یا انسداد مجرا است و همچنین وجود توده سفت یا در حال رشد در این ناحیه، بیحسی صورت یا مشکل در حرکت عضلات صورت از علائم هشدار مهم هستند، مراجعه زودهنگام به پزشک باعث تشخیص دقیقتر و جلوگیری از پیشرفت بیماری میشود.
مشکلات غده پاروتید قابل پیشگیری هستند؟
بسیاری از مشکلات غده پاروتید با رعایت نکات ساده بهداشتی و سبک زندگی سالم تا حد زیادی قابل پیشگیری هستند، توجه به این موارد خطر التهاب و عفونت را کاهش میدهد.
- نوشیدن آب کافی برای جلوگیری از غلیظ شدن بزاق
- رعایت بهداشت دهان و دندان بهصورت روزانه
- پرهیز از کمآبی بدن و خشکی دهان
- مصرف آدامس بدون قند برای تحریک بزاق
- مراجعه منظم به دندانپزشک
- درمان سریع عفونتهای دهان و دندان
- پرهیز از سیگار و دخانیات
- تغذیه سالم و متعادل برای تقویت سیستم ایمنی
سوالات متداول
بیشتر تومورهای غده پاروتید خوشخیم هستند و خطرناک نیستند، اما در صورت بدخیم بودن یا رشد سریع میتوانند جدی باشند و تشخیص زودهنگام برای درمان موفق بسیار مهم است.
علائم عفونت غده پاروتید شامل تورم و درد در جلوی گوش، تب، خشکی دهان و درد هنگام جویدن است و در موارد شدید ترشح چرک از داخل دهان یا احساس فشار در فک دیده میشود.
در نهایت…
غده پاروتید یکی از مهمترین غدد بزاقی بدن است که نقش اساسی در سلامت دهان و فرآیند هضم دارد و مشکلات این غده مانند التهاب، سنگ یا تومور با علائمی مثل درد و تورم کنار گوش همراه هستند، تشخیص زودهنگام و درمان به موقع نقش مهمی در جلوگیری از عوارض جدی دارد و رعایت بهداشت دهان، مصرف آب کافی و مراجعه سریع به پزشک در صورت مشاهده علائم، بهترین راه برای حفظ سلامت این غده مهم است.