بیماری خودایمنی گوش یکی از اختلالات نادر اما جدی است که به طور ناگهانی یا تدریجی باعث کاهش شنوایی میشود. علائم این بیماری تاحدودی مشابه سایر بیماریهای گوش مانند اوتیت میانی یا اتواسکلروز است اما تفاوت اصلی این است که در بیماری خودایمنی گوش، روند کاهش شنوایی دوطرفه و پیشرونده خواهد بود. در ادامه، به بررسی دقیق این بیماری و راهکارهای مدیریت آن خواهیم پرداخت.
بیماری خود ایمنی گوش چیست؟
بیماری خود ایمنی گوش یک اختلال نادر است که در آن سیستم ایمنی بدن به اشتباه به بافت های گوش داخلی حمله میکند و باعث التهاب و آسیب به ساختارهای شنوایی و تعادلی گوش میشود. علائم این بیماری به طور تدریجی یا ناگهانی بروز میکنند و بیشتر در زنان میانسال دیده میشود، اما در افراد با هر سن و جنسیتی رخ میدهد.
علت بروز بیماری خود ایمنی گوش
علت دقیق بروز بیماری خود ایمنی گوش داخلی به طور کامل شناخته نشده است، اما به نظر میرسد که ترکیبی از عوامل ژنتیکی و محیطی در بروز آن نقش دارند. عوامل احتمالی بروز این اختلال عبارتند از:
جهشهای ژنتیکی
افراد با سابقه خانوادگی بیماری های خود ایمنی بیشتر در معرض ابتلا به AIED قرار میگیرند. وجود برخی جهش های ژنتیکی سیستم ایمنی را تحریک کرده و باعث حمله به بافت های گوش داخلی میشود.
عوامل محیطی
عفونتهای ویروسی یا باکتریایی، استرسهای فیزیکی یا روحی و حتی قرار گرفتن در معرض سموم یا مواد شیمیایی باعث تحریک سیستم ایمنی و شروع واکنش های خودایمنی علیه گوش داخلی میشوند.
اختلالات ایمنی
در برخی افراد، سیستم ایمنی به اشتباه بافت های بدن را به عنوان عامل بیگانه شناسایی کرده و به آنها حمله میکند. این مشکل در نتیجه بیماری های خودایمنی دیگر مانند لوپوس یا آرتریت روماتوئید رخ میدهد.
علائم بیماری خود ایمنی گوش
علائم بیماری خودایمنی گوش متنوع است و به تدریج یا به طور ناگهانی بروز میکند. این علائم به مشکلات شنوایی و تعادل مربوط میشوند و شامل موارد زیر هستند.
کاهش شنوایی
یکی از علائم اصلی AIED کاهش شنوایی است که بهطور تدریجی یا ناگهانی در هر دو گوش رخ میدهد. این مشکل اغلب به صورت ناتوانی در شنیدن صداهای خاص خود را نشان میدهد.
صدای زنگ زدن در گوش
افراد مبتلا به این بیماری دچار صدای زنگ، وزوز گوش یا صداهای غیرعادی در گوش میشوند که پیوسته یا موقت خواهد بود.
سرگیجه
به دلیل درگیری گوش داخلی که مسئول تعادل است، فرد دچار احساس چرخش یا سرگیجه میشود. این مشکل بهطور جدی تعادل فرد را مختل میکند.
مشکلات تعادل
افراد مبتلا به بیماری خود ایمنی گوش داخلی به دلیل آسیب به گوش داخلی دچار مشکلات تعادلی میشوند که راه رفتن یا انجام فعالیت های روزمره را دشوار میکند.
درد و فشار در گوش
در برخی موارد، افراد احساس درد یا فشار در ناحیه گوش دارند که ناشی از التهاب و آسیب به بافت های گوش داخلی است.
حساسیت به صداها
برخی از مبتلایان به AIED به حساسیت زیاد به صداها دچار شوند، به طوری که صداهای معمولی برای آن ها آزاردهنده به نظر میآید.
چه افرادی به بیماری خود ایمنی گوش مبتلا می شوند؟
احتمال ابتلا به بیماری خودایمنی گوش در هر فردی وجود دارد، اما برخی گروهها بیشتر در معرض ابتلا به این بیماری هستند. عوامل مختلفی مانند جنسیت، سن و سابقه بیماری های خودایمنی خطر ابتلا به AIED را افزایش میدهند. افرادی که بیشتر در معرض این بیماری قرار دارند عبارتند از:
- AIED بیشتر در زنان میانسال حدود ۳۰ تا ۵۰ سال مشاهده میشود. این گروه سنی در مقایسه با مردان بیشتر در معرض بیماری های خودایمنی قرار دارند.
- افرادی که سابقه ابتلا به بیماری های خود ایمنی مانند لوپوس، آرتریت روماتوئید یا سایر اختلالات ایمنی دارند، بیشتر مستعد ابتلا به AIED هستند. سیستم ایمنی در این افراد به اشتباه به بافت های خود بدن حمله میکند.
- کسانی که در خانواده خود افراد مبتلا به بیماری های خودایمنی دارند، احتمال ابتلا به AIED در آنها بیشتر است. عوامل ژنتیکی باعث ایجاد اختلال در عملکرد سیستم ایمنی میشود.
- برخی از عفونت ها، به ویژه عفونت های ویروسی یا باکتریایی، باعث تحریک سیستم ایمنی و بروز بیماری های خود ایمنی گوش میشوند.
- افرادی که دارای جهش های ژنتیکی خاصی هستند که سیستم ایمنی را دچار اختلال میکنند، بیشتر در معرض بیماری های خود ایمنی گوش قرار میگیرند.
نحوه تشخیص بیماری خود ایمنی گوش
تشخیص بیماری خودایمنی گوش به طور ترکیبی از سوابق بالینی، ارزیابی علائم، آزمایش های شنوایی و تست های تخصصی انجام میشود.
پزشک ابتدا سوابق پزشکی بیمار را بررسی کرده و علائمی مانند کاهش شنوایی، زنگ زدن در گوش و سرگیجه را ارزیابی میکند. برای تایید تشخیص، آزمایش های شنوایی همچون آزمونهای غربالگری شنوایی و پاسخ به صدا انجام میشود تا کاهش شنوایی حسی عصبی و روند پیشرفت آن مشخص شود.
همچنین، تصویربرداری پزشکی مانند ام آر آی برای رد سایر مشکلات گوش انجام میشود. از دیگر تست ها میتوان به آزمایشهای ایمنی برای شناسایی حضور آنتیبادیهای خاص مرتبط با بیماری خود ایمنی گوش اشاره کرد که در تشخیص کمک کننده هستند.
روش های درمان بیماری خود ایمنی گوش
روشهای درمان بیماری خودایمنی گوش با هدف کاهش التهاب، جلوگیری از آسیب بیشتر به ساختارهای گوش داخلی و حفظ شنوایی انجام میشوند. این درمان ها بسته به شدت بیماری و واکنش بدن بیمار متفاوت هستند و شامل موارد زیر هستند.
دارودرمانی
رایج ترین روش درمان بیماری خود ایمنی گوش استفاده از داروهای استروئیدی است که باعث کاهش التهاب و سرکوب سیستم ایمنی میشوند. این داروها کاهش شنوایی را متوقف میکنند یا روند آن را کند خواهند کرد. در برخی موارد که استروئیدها به تنهایی مؤثر نیستند، داروهایی مانند متوترکسات، سیکلوسپورین و آزاتیوپرین برای کنترل پاسخ ایمنی بدن تجویز میشوند.
سمعک
در بیمارانی که به دلیل مشکل خود ایمنی گوش دچار کاهش شنوایی شدید شدهاند، استفاده از سمعک کمک کننده است.
کاشت حلزون
اگر کاهش شنوایی شدید و دائمی باشد، کاشت حلزون یکی از گزینه های درمانی محسوب میشود که به بهبود شنوایی کمک میکند.
سوالات متداول
استرس صد در صد یکی از عوامل تشدید کننده بیماری های خودایمنی است. مدیریت استرس از طریق مدیتیشن، یوگا و تمرینات تنفسی به کاهش علائم کمک میکند.
رژیم غذایی سرشار از آنتیاکسیدان ها، اسیدهای چرب امگا 3، ویتامین های A ،C و E به کاهش التهاب و بهبود وضعیت سیستم ایمنی کمک میکند.
اگر بیماری به موقع تشخیص داده و درمان نشود، منجر به کاهش شنوایی دائمی خواهد شد. اما با درمان مناسب، میتوان روند پیشرفت بیماری را کند کرده و در برخی موارد از ناشنوایی جلوگیری کرد.
در نهایت…
بیماری خودایمنی گوش یا اتوایمیون اگرچه یک اختلال نادر است، اما تأثیر قابل توجهی بر زندگی بیماران خواهد داشت. تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، نقش کلیدی در جلوگیری از کاهش دائمی شنوایی و کنترل علائم این بیماری دارد. همچنین با خواندن این مقاله دانستید که مدیریت استرس و داشتن سبک زندگی سالم از جمله عواملی هستند که روند بیماری را تحت کنترل نگه میدارند. اگر علائم غیر معمولی مانند کاهش ناگهانی شنوایی، سرگیجه یا وزوز گوش را تجربه میکنید، بهتر است بدون تاخیر به متخصص مراجعه کنید.