اتواسکلروز یکی از بیماریهای گوش میانی است که به تدریج باعث کاهش شنوایی در افراد مبتلا میشود. در این بیماری، با رشد استخوان در اطراف استخوانچههای گوش مانع از حرکت طبیعی آنها شده و در نتیجه، انتقال صدا به درستی انجام نمیشود. این مشکل در صورت عدم درمان نیز به طور مداوم پیشرفت کرده و اغلب در سنین میانسالی ظاهر میشود. در ادامه، به بررسی دقیق این بیماری، علائم آن و راهکارهای درمانی خواهیم پرداخت.
اتواسکلروز چیست؟
اتواسکلروز که در آن رشد غیرطبیعی و تدریجی استخوان گوش مانع از عملکرد طبیعی استخوان رکابی میشود، انتقال امواج صوتی به گوش داخلی را مختل میکند. این وضعیت به تدریج باعث افت شنوایی میشود که معمولا در یک گوش ایجاد شده و در برخی موارد هر دو گوش را درگیر میکند. علائم آن شامل کمشنوایی تدریجی، وزوز گوش و در برخی موارد سرگیجه است.
علائم اتواسکلروز
علائم اتواسکلروز به صورت تدریجی ظاهر میشوند و با گذشت زمان شدت مییابند. مهم ترین علائم این بیماری عبارتند از:
- کم شنوایی تدریجی در یک گوش یا هر دو گوش
- وزوز گوش و شنیدن صدای زنگ، سوت یا همهمه در گوش
- مشکل در شنیدن صداهای آرام به ویژه در محیط های پر سروصدا
- احساس سنگینی یا گرفتگی و کیپ شدن گوش
- سرگیجه یا عدم تعادل در موارد نادر
چه افرادی به اتواسكلروز مبتلا می شوند؟
برخی عوامل در بروز اتواسکلروز تاثیر زیادی دارد و در افراد، با ویژگی هایی که در ادامه بیان میکنیم رایج تر است:
- این بیماری اغلب ارثی است و در افرادی که سابقه خانوادگی اتواسکلروز دارند، بیشتر دیده میشود.
- زنان بیشتر از مردان به ویژه در دوران بارداری یا تغییرات هورمونی به این بیماری مبتلا میشوند.
- اتواسکلروز در افراد سفید پوست شایع تر است و در مردمان نژاد آفریقایی کمتر دیده میشود.
- بارداری، یائسگی و تغییرات هورمونی از عواملی هستند که فرد را بیشتر مستعد به وجود آمدن اتواسکلروز میکند.
- برخی مطالعات نشان دادهاند که ویروس هایی مانند سرخک در بروز این بیماری نقش دارند.
نحوه تشخیص اتواسکلروز
تشخیص اتواسکلروز با ارزیابی دقیق علائم، معاینه فیزیکی گوش و انجام آزمایش های شنوایی انجام میشود. بیماران با کاهش شنوایی تدریجی، به ویژه در فرکانس های پایین و گاهی وزوز گوش مراجعه میکنند. پزشک متخصص ابتدا گوش را معاینه میکند تا سایر علل کم شنوایی، مانند عفونت یا جرم گوش، بررسی شوند. سپس آزمایش ادیومتری برای تعیین میزان و الگوی کم شنوایی انجام میشود که در اتواسکلروز نوع انتقالی را نشان میدهد.
یکی از نشانه های خاص این بیماری، افت شنوایی در فرکانس ۲۰۰۰ هرتز در ادیوگرام است. همچنین، تمپانومتری و بررسی رفلکس آکوستیک، کاهش یا عدم وجود این رفلکس را تأیید میکنند.
در برخی موارد، تصویربرداری مانند سی تی اسکن با وضوح بالا برای مشاهده ضخیم شدن یا غیرطبیعی شدن استخوان رکابی در گوش میانی انجام میشود.
اتواسکلروز خطرناک است؟
اتواسکلروز به طور کلی یک بیماری خطرناک و تهدید کنندهی زندگی نیست، اما به مرور باعث کاهش شنوایی قابلتوجه میشود و زندگی فرد را تحت تاثیر قرار خواهد داد. این بیماری پیشرونده است و در برخی موارد منجر به کمشنوایی شدید یا ناشنوایی میشود. اگرچه خطر جانی ندارد، اما در صورت عدم درمان، مشکلاتی همچون اختلال در برقراری ارتباط، کاهش اعتماد به نفس و حتی تاثیرات منفی بر سلامت روانی فرد ایجاد میکند.
روش های درمان اتواسکلروز
درمان اتواسکلروز بسته به شدت بیماری و میزان کاهش شنوایی شامل روش های غیر جراحی و جراحی است.
درمان های غیرجراحی
- در موارد خفیف تا متوسط، استفاده از سمعک به تقویت صدا و جبران کاهش شنوایی کمک میکند.
- برخی داروها مانند فلوراید سدیم، کلسیم و ویتامین D به کند کردن پیشرفت بیماری کمک میکنند، اما درمان قطعی محسوب نمیشوند.
درمان های جراحی
روش های جراحی به صورت زیر است:
استاپدکتومی
رایج ترین روش جراحی برای درمان اتواسکلروز است که در آن استخوان رکابی برداشته و با پروتز جایگزین میشود تا انتقال صدا به حلزون گوش بهبود یابد. این روش موفقیت بالایی دارد.
استاپدوتومی
در این روش به جای برداشتن کامل استخوان رکابی، فقط یک سوراخ کوچک در آن ایجاد شده و پروتز جایگذاری میشود. این روش آسیب کمتری به گوش داخلی وارد میکند و در برخی موارد ترجیح داده میشود.
پیشگیری از اتواسکلروز
اتواسکلروز عمدتا یک بیماری ژنتیکی است و عواملی که باعث ایجاد آن میشوند، هنوز به طور کامل شناخته نشده است. به همین دلیل پیشگیری قطعی از آن ممکن نیست. با این حال، برخی اقدامات احتمال پیشرفت بیماری را کاهش داده یا علائم آن را کنترل میکنند.
از آنجا که برخی عوامل محیطی مانند عفونتهای گوش یا صدمات گوش مشکلات شنوایی را تشدید میکنند، مراقبت از سلامت گوش و جلوگیری از آسیب به آن مفید است. برخی داروها به شنوایی آسیب میرسانند و در صورت داشتن سابقه اتواسکلروز، باید از مصرف خودسرانه چنین داروهایی خودداری کرد.
در صورتی که یکی از اعضای خانواده سابقه اتواسکلروز دارند، مشاوره ژنتیکی در ارزیابی خطر ابتلا به بیماری و برنامه ریزی برای پیشگیری از پیشرفت آن مفید است.
سوالات متداول
در صورتی که این مشکل درمان نشود و بیماری پیشرفت کند، در برخی موارد به ناشنوایی کامل منجر میشود. با تشخیص زودهنگام و درمان مناسب، شنوایی فرد حفظ یا بهبود مییابد.
پس از بهبودی کامل بعد از چند ماه، استفاده از هدفون مشکلی ندارد، اما باید از قرار گرفتن در معرض صدا در سطح بالا خودداری کنید تا از آسیب احتمالی به شنوایی جلوگیری شود.
در بیشتر موارد، جراحی استاپدکتومی موفقیت آمیز است. اما در موارد نادر، رشد استخوان غیرطبیعی ادامه مییابد و کاهش شنوایی دوباره ایجاد میشود.
در نهایت…
اتواسکلروز اگرچه یک بیماری پیشرونده و تأثیرگذار بر شنوایی است، اما با تشخیص زودهنگام و انتخاب روش درمانی مناسب میتوان تا حد زیادی از عوارض آن جلوگیری کرد. آگاهی از علائم، مراجعه منظم به پزشک و بهرهگیری از گزینه های درمانی موثر، به بهبود این مشکل کمک میکند.