گرفتگی مکرر گوش از علائم تا درمان

گرفتگی مکرر گوش یکی از مشکلات شایع و آزاردهنده‌ای است که بسیاری از افراد این حالت را با احساس پر بودن گوش، کاهش شنوایی یا حتی سرگیجه تجربه می‌کنند و عواملی همچون تجمع موم، عفونت‌ها، آلرژی یا تغییرات ناگهانی فشار هوا از دلایل اصلی بروز این مشکل هستند، اگرچه در برخی موارد گرفتگی گوش به‌صورت موقت رخ می‌دهد و به‌ راحتی برطرف می‌شود، اما وقتی این مشکل به‌ طور مداوم تکرار شود، نشانه‌ای از وجود بیماری یا اختلال جدی‌تر است و به نظر شما چه عواملی باعث گرفتگی مکرر گوش می‌شوند و چگونه می‌توان از آن پیشگیری کرد؟

علت گرفتگی مکرر گوش

علت گرفتگی مکرر گوش بسیار متنوع است و به شرایط مختلف بدنی و محیطی فرد بستگی دارد، در ادامه برخی از شایع ترین دلایل بروز این عارضه را بررسی خواهیم کرد:

تجمع موم در گوش

تولید بیش از حد موم یا تمیز کردن نادرست گوش باعث تجمع و سفت شدن موم می‌شود و راه عبور صدا را مسدود می‌کند و این مشکل از شایع‌ ترین دلایل گرفتگی مکرر گوش است.

عفونت های گوش میانی

عفونت‌ گوش باعث التهاب و تجمع مایع در پشت پرده گوش می‌شوند و در نتیجه، احساس پری و کاهش شنوایی ایجاد می‌شود و این مشکل در کودکان شایع‌تر است اما در بزرگسالان هم دیده می‌شود.

آلرژی ها

واکنش‌های آلرژیک باعث تورم و انسداد مجاری تنفسی و شیپور استاش می‌شوند و این حالت مانع از تهویه مناسب گوش میانی شده و احساس گرفتگی مداوم به وجود می‌آورد.

تغییرات ناگهانی فشار هوا

هنگام پرواز، غواصی یا حتی رانندگی در ارتفاعات، فشار هوا در گوش تغییر می‌کند و اگر شیپور استاش نتواند این فشار را تنظیم کند، گوش دچار گرفتگی می‌شود.

مشکلات ساختاری گوش

برخی افراد به‌ طور مادرزادی یا به‌علت مشکلات التهابی، دچار تنگی یا اختلال در عملکرد شیپور استاش هستند و این مسئله باعث تکرار احساس گرفتگی می‌شود.

سینوزیت یا عفونت‌ های سینوسی

التهاب سینوس‌ها به گوش سرایت می‌کند و باعث پر شدن یا احساس فشار در گوش می‌شود، به‌ ویژه اگر این عفونت ها مزمن باشند.

وجود جسم خارجی در گوش

ورود اشیاء کوچک یا حشرات به داخل گوش، به‌ ویژه در کودکان عامل گرفتگی مداوم است و نیاز به مداخله فوری دارد.

اختلالات فکی یا مفصل فک

مشکلات مفصل فک می‌توانند موجب فشار و احساس پر بودن در گوش شوند و در مواردی باعث بروز درد هم می‌شوند.

تورم لوزه‌ها یا آدنوئیدها

بزرگ شدن لوزه‌ها یا آدنوئیدها به‌ویژه در کودکان، مسیر شیپور استاش را مسدود کرده و عامل تکرار گرفتگی گوش می‌شود.

مصرف دخانیات یا قرار گرفتن در معرض دود

دود سیگار باعث تحریک و التهاب مخاط گوش و مجاری تنفسی می‌شود و احتمال گرفتگی مکرر گوش را افزایش می‌دهد.

نشانه های گرفتگی مکرر گوش

نشانه‌های گرفتگی مکرر گوش متنوع هستند و بسته به علت زمینه‌ای، شدت و مدت مشکل می‌توانند متفاوت باشند:

• کاهش شنوایی موقت یا دائم یکی از رایج‌ترین نشانه‌هاست؛ فرد صداها را خفه یا دورتر از حالت عادی می‌شنود، به‌ ویژه در محیط‌های شلوغ یا هنگام صحبت با دیگران.

• احساس پر بودن یا فشار در گوش

• شنیدن صدای وزوز در گوش یا زنگ

• سرگیجه یا عدم تعادل به‌ ویژه وقتی علت گرفتگی مربوط به اختلالات گوش میانی یا درگیری سیستم تعادلی گوش باشد.

• درد یا ناراحتی در گوش

• احساس خارش داخل گوش

• گاهی اوقات به‌ ویژه در صورت وجود عفونت، مایع یا چرک از گوش خارج می‌شود که نشان‌دهنده وضعیت جدی‌تر است.-

• احساس کیپ شدن هنگام بلع یا خمیازه

• حساسیت به صداها یا صداهای بلند

• کاهش تمرکز و بی‌حوصلگی

تشخیص گرفتگی گوش

تشخیص گرفتگی گوش نیازمند ارزیابی دقیق پزشکی است تا علت اصلی مشکل مشخص شود و درمان مناسب انتخاب گردد:

معاینه بالینی گوش با اتوسکوپ

اولین و ساده‌ترین روش تشخیص، مشاهده مستقیم داخل گوش با وسیله‌ای به نام اتوسکوپ است، پزشک از این ابزار برای بررسی تجمع موم، التهاب، یا وجود جسم خارجی استفاده می‌کند.

بررسی شرح حال بیمار

پزشک با پرسیدن سوالاتی در مورد شروع، مدت و شدت علائم، سابقه عفونت‌ها، آلرژی‌ها یا تماس با آب و تغییرات فشار هوا، اطلاعات ارزشمندی برای تشخیص به دست می‌آورد.

آزمون شنوایی (ادیومتری)

اگر کاهش شنوایی وجود داشته باشد، تست‌های شنوایی برای بررسی میزان و نوع اختلال شنوایی انجام می‌شود تا مشخص شود مشکل از گوش خارجی، میانی یا داخلی منشأ گرفته است.

تیمپانومتری

تست تیمپانومتری وضعیت پرده گوش و عملکرد شیپور استاش را بررسی می‌کند و در تشخیص مایع پشت پرده گوش یا مشکلات فشار داخل گوش میانی کاربرد دارد.

آزمون رفلاکس صوتی

برای ارزیابی پاسخ عضلات گوش میانی به صداهای بلند انجام می‌شود و می‌تواند به تشخیص اختلالات گوش میانی کمک کند.

تصویربرداری

در مواردی که احتمال وجود تومور، ناهنجاری ساختاری یا بیماری‌های پیچیده‌تر مطرح باشد، از تصویربرداری پیشرفته استفاده می‌شود.

آزمون‌های تعادلی

اگر بیمار از سرگیجه یا عدم تعادل شکایت داشته باشد، تست‌های تعادل مانند ویدئونیستاگموگرافی (VNG) یا آزمون کالریک انجام می‌شود.

آزمایش‌های آلرژی

در صورت شک به آلرژی به‌ عنوان علت گرفتگی گوش، تست‌های پوستی یا آزمایش خون برای شناسایی عوامل آلرژیک انجام می‌شود.

بررسی وضعیت سینوس‌ها و بینی

در موارد مرتبط با سینوزیت یا مشکلات مجاری فوقانی تنفسی، معاینه سینوس‌ها و بینی نیز برای یافتن علت گرفتگی انجام می‌شود.

راه های درمان گرفتگی گوش

راه‌های درمان گرفتگی گوش بسته به علت اصلی مشکل متفاوت است و شامل روش‌های خانگی، دارویی و مداخلات پزشکی می‌شود که در ادامه به صورت کامل توضیح خواهیم داد:

پاکسازی موم گوش توسط پزشک

اگر علت گرفتگی، تجمع موم باشد، پزشک با شست‌ و شو یا استفاده از ابزارهای مخصوص، موم اضافی را خارج می‌کند و انجام این کار در خانه توصیه نمی‌شود، زیرا خطر آسیب به پرده گوش وجود دارد.

استفاده از قطره نرم کننده موم

برخی قطره‌های دارویی یا روغن‌های مخصوص مثل روغن زیتون یا گلیسیرین برای نرم کردن موم گوش به‌ کار می‌روند و می‌توانند به خروج راحت‌تر آن کمک کنند.

درمان عفونت

در مواردی که گرفتگی به‌ دلیل عفونت باشد، پزشک آنتی‌ بیوتیک خوراکی یا قطره آنتی‌ بیوتیک و ضدالتهاب تجویز می‌کند تا عفونت و التهاب کاهش یابد.

داروهای ضدآلرژی و ضداحتقان

اگر آلرژی یا گرفتگی شیپور استاش عامل مشکل باشد، مصرف آنتی‌ هیستامین، اسپری بینی یا داروهای ضداحتقان کمک‌ کننده است.

مانور والسالوا

این روش شامل دمیدن آرام هوا به بینی بسته و دهان بسته است تا به باز شدن شیپور استاش کمک کند و باید با احتیاط انجام شود تا آسیبی به گوش وارد نشود.

جراحی

در صورت وجود مشکلات ساختاری، عفونت های مکرر یا مایع پایدار در گوش میانی نیاز به جراحی مثل گذاشتن لوله تهویه در پرده گوش است.

گرفتگی مکرر گوش چه عوارضی به همراه دارد؟

گرفتگی مکرر گوش در صورتی که به موقع تشخیص داده نشده و درمان نشود، عوارض متعددی به همراه دارد که عبارتند از:

• کاهش شنوایی دائمی یا موقت

• عفونت های مکرر گوش میانی

• پارگی پرده گوش

• اختلال در تعادل و سرگیجه

• ایجاد وزوز یا صداهای آزاردهنده

• انتقال عفونت به ساختارهای مجاور

• درد مزمن گوش یا اطراف آن

• اختلال در یادگیری و ارتباطات به‌ ویژه در کودکان

پیشگیری از گرفتگی مکرر گوش

پیشگیری از گرفتگی مکرر گوش نقش مهمی در حفظ سلامت شنوایی و جلوگیری از عوارض جدی‌تر دارد:

• از وارد کردن اجسام نوک‌ تیز یا گوش‌ پاک‌کن به داخل گوش خودداری کنید تا از آسیب و تحریک مجرای گوش جلوگیری شود و شست‌ و شوی گوش باید به‌ صورت اصولی و با راهنمایی پزشک انجام شود.

• در صورت تمایل یا سابقه گرفتگی، استفاده از قطره‌های نرم‌کننده موم گوش به صورت دوره‌ای می‌تواند از تجمع بیش از حد آن پیشگیری کند.

• درمان سریع عفونت‌های گوش و مدیریت آلرژی‌های فصلی و محیطی، التهاب و گرفتگی گوش را کاهش می‌دهد.

• هنگام پرواز یا غواصی، با جویدن آدامس، بلعیدن مکرر یا انجام مانور والسالوا به تعادل فشار گوش کمک کنید تا از گرفتگی جلوگیری شود.

• دود سیگار و آلودگی‌های هوا باعث تحریک مجاری تنفسی و گوش می‌شوند؛ دوری از این عوامل به کاهش گرفتگی کمک می‌کند.

• هنگام شنا یا استحمام از ورود آب به داخل گوش جلوگیری کنید تا از عفونت‌های گوش خارجی پیشگیری شود.

• هرگونه احساس گرفتگی یا درد گوش را جدی بگیرید و سریعا برای تشخیص و درمان به پزشک مراجعه کنید تا از پیشرفت مشکل جلوگیری شود.

• استفاده از مرطوب‌ کننده‌های هوا در محیط‌ های خشک و حفظ سلامت بینی و سینوس‌ها می‌تواند به کاهش گرفتگی کمک کند.

• رعایت نکات بهداشتی و تقویت سیستم ایمنی، احتمال بروز عفونت‌های تنفسی و در نتیجه گرفتگی گوش را کاهش می‌دهد.

• آموزش به کودکان برای عدم وارد کردن اشیاء به گوش و مراقبت‌ های بهداشتی، از بروز گرفتگی مکرر در سنین کودکی جلوگیری می‌کند.

چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟

تشخیص زمان مناسب برای مراجعه به پزشک در مواجهه با گرفتگی مکرر گوش اهمیت زیادی دارد تا از بروز عوارض جدی جلوگیری شود و در موارد زیر حتما باید به پزشک متخصص گوش، حلق و بینی مراجعه کرد:

• اگر احساس گرفتگی یا پری گوش بیشتر از ۳ تا ۵ روز برطرف نشود، نیاز به بررسی پزشکی دارد.

• هرگونه افت قابل توجه در شنوایی یا ناتوانی در شنیدن صداهای معمول باید سریعا پیگیری شود.

• درد گوش که با مصرف مسکن بهبود نیابد یا شدت آن افزایش یابد، نشانه عفونت یا التهاب جدی است.

• وجود هر گونه ترشح از گوش ب ه‌ویژه اگر همراه با بوی بد یا خون باشد، نیازمند مراقبت پزشکی فوری است.

• در صورت بروز علائم تعادلی مانند سرگیجه شدید یا مشکلات حرکتی، مراجعه ضروری است.

• اگر وزوز گوش شدید یا مداوم شود و زندگی روزمره را تحت تأثیر قرار دهد، باید بررسی شود.

• وجود تب همراه با گرفتگی گوش، نشانه عفونت فعال و نیازمند درمان فوری است.

سوالات متداول

در نهایت…

گرفتگی مکرر گوش مشکلی شایع و آزاردهنده است که دلایل متعددی از جمله تجمع موم، عفونت‌ها و تغییرات فشار هوا دارد و این وضعیت اگر به‌ موقع درمان نشود به کاهش شنوایی و عوارض جدی منجر می‌شود و تشخیص دقیق و پیگیری درمان زیر نظر پزشک، کلید پیشگیری از مشکلات بیشتر است، با رعایت بهداشت گوش و مراقبت‌های پیشگیرانه می‌توان از گرفتگی‌های مکرر جلوگیری کرد و سلامت شنوایی را حفظ نمود.