کاشت حلزون گوش زمانی مطرح میشود که فرد با وجود استفاده از سمعک همچنان در شنیدن دچار مشکل جدی است و این جراحی با کمک یک سامانه الکترونیکی کوچک، صداها را به شکل مستقیم به عصب شنوایی منتقل میکند و به فرد امکان میدهد اصوات را واضحتر پردازش کند، بسیاری از خانواده ها و بیماران در مواجهه با این درمان، با پرسش های مهمی روبهرو میشوند از جمله اینکه این جراحی چگونه عمل میکند؟ نتایج آن پایدار است؟ و چه شرایطی لازم است تا فرد بتواند از آن بهرهمند شود؟
کاشت حلزون چیست؟
کاشت حلزون یک دستگاه بسیار کوچک شنوایی است که در داخل گوش کاشته میشود و به افراد دارای ناشنوایی شدید کمک میکند تا شنوایی خود را بهبود ببخشند، این دستگاه اعصاب داخل گوش را تحریک الکتریکی میکند و باعث میشود افرادی که دارای مشکلات شنوایی عصبی هستند برای شنیدن دیگر مشکلات زیادی نداشته باشند و دارای دو سیستم اصلی است که با استفاده از یک آهنربا کنار یکدیگر نگه داشته میشوند، سیستم خارجی یا به طور کامل در پشت گوش پوشیده میشود یا از راههای دیگر برای پنهان کردن آن استفاده میشود.
این دستگاه پزشکی عملکردی کاملا متفاوت تر از سمعک دارد و به جای این که صدای فرد را تقویت کند، حس شنیدن صدا را با تحریک مستقیم عصب شنوایی برای فرد مورد نظر فراهم میکند و این روش نمیتواند ناشنوایی و کم شنوایی را به طور کامل درمان کند، اما تا حدی شنوایی افراد را بهبود میبخشد.
کاشت حلزون گوش برای تمام افراد کم شنوا مناسب است؟
همه افرادی که دارای مشکلات شنوایی هستند، برای کاشت حلزون مناسب نیستند، شما در ابتدا باید توسط بهترین متخصص گوش و حلق و بینی در تهران به طور کامل معاینه شوید، آزمایشات شنوایی و روانشناسی انجام دهید و سپس وضعیت سلامتی شما بررسی میشود اگر هیچ مشکل و خللی در کاشت شما وجود نداشته باشد، این روش برای شما انجام می شود:
- کاشت حلزون برای افرادی که دچار کمشنوایی شدید تا عمیق حسی عصبی هستند و از سمعک نتیجه کافی نمیگیرند، مناسب است.
- عصب شنوایی باید سالم باشد، زیرا این دستگاه به طور مستقیم سیگنال های صوتی را به عصب شنوایی ارسال میکند.
- این روش به ویژه در کودکان کم سن و سال که دوران زبانآموزی خود را سپری میکنند، اثربخشتر است و در بزرگسالان نیز مفید است، به ویژه اگر فرد قبلا شنوایی داشته باشد.
- فرد باید از نظر جسمانی توانایی انجام جراحی و تحمل بیهوشی را داشته باشد.
- اگر عصب شنوایی آسیب دیده یا عملکرد نداشته باشد، کاشت حلزون مؤثر نخواهد بود.
- مشکلات مادرزادی یا آسیب های شدید گوش داخلی مانع از انجام موفقیت آمیز این جراحی میشوند.
- برخی افراد به دلایل پزشکی یا روانی با استفاده از دستگاه حلزون سازگار نمیشوند.
- افرادی که هیچگاه شنوایی نداشتهاند، نمیتوانند به خوبی از این دستگاه بهرهمند شوند.
چه اقداماتی قبل از کاشت حلزون گوش نیاز است؟
قبل از انجام کاشت حلزون شنوایی، مراحل مختلفی وجود دارد که باید با دقت انجام شود تا اطمینان حاصل شود که این روش برای فرد مناسب است و احتمال موفقیت بالاست، اقدامات اصلی قبل از کاشت حلزون به شرح زیر هستند:
ارزیابی شنوایی دقیق
در این مرحله مجموعهای از تست های تخصصی برای سنجش میزان شنوایی فرد انجام میشود؛ این ارزیابی شامل آزمون گفتار، تست تون خالص، سنجش درک جملات در سکوت و نویز و بررسی بهرهوری فرد از سمعک است و هدف مشخص کردن این است که آیا بیمار با وجود تقویت صدا توسط سمعک، هنوز قادر به دریافت و پردازش مناسب اصوات نیست و نتایج این تست ها نقش تعیین کنندهای در تأیید صلاحیت بیمار برای کاشت حلزون دارند و پایه اصلی تصمیم گیری تیم درمان محسوب میشوند.
بررسی های پزشکی و معاینه کامل گوش
بهترین دکتر کاشت حلزون گوش در این مرحله وضعیت عمومی سلامت بیمار و شرایط گوش را با دقت بررسی میکند، سابقه عفونت های گوش، مشکلات مزمن، وضعیت پرده گوش، شکل مجرای گوش و وجود التهاب یا ترشحات، همگی ارزیابی میشوند و همچنین عوامل احتمالی که روند جراحی را پیچیده میکند، بررسی خواهد شد و هدف این است که اطمینان حاصل شود گوش در وضعیت پایدار و مناسب برای قرارگیری الکترود است و هیچ مانعی برای انجام جراحی وجود ندارد.
MRI یا CT اسکن
تصویربرداری دقیق از ساختار گوش داخلی یکی از مهم ترین مراحل پیش از جراحی است و MRI وضعیت عصب شنوایی، بافت های نرم و ساختار حلزون را نشان میدهد، در حالی که CT اسکن شکل استخوان های اطراف و مسیرهای دسترسی جراح را مشخص میکند و این تصاویر به جراح کمک میکند تا بداند آیا ساختمان حلزون شکل طبیعی دارد، راه ورود الکترود امکان پذیر است یا مشکلاتی مانند تنگی کانال وجود دارد و نتیجه این مرحله مسیر و تکنیک جراحی را تعیین میکند.
ارزیابی گفتار و زبان
این ارزیابی بیشتر برای کودکان و افرادی که دچار تاخیر زبانیاند اهمیت دارد و متخصص گفتاردرمانی تواناییهای فعلی گفتار، میزان درک کلمات، توانایی ارتباطی و تأثیر کم شنوایی بر رشد زبان را بررسی میکند و هدف این است که نیازهای توانبخشی پس از جراحی مشخص شود، زیرا کاشت حلزون تنها آغاز راه است و برای بهبود گفتار، بیمار باید جلسات منظم گفتاردرمانی را ادامه دهد و این مرحله به پیش بینی نتیجه نهایی و برنامه ریزی درمان کمک میکند.
آزمایش های عمومی
برای ایمنی جراحی، مجموعهای از آزمایش های عمومی مانند بررسی عملکرد کلیه و کبد، آزمایش خون، چکاپ قلب و ریه و ارزیابی بیهوشی انجام میشود و این اقدامات تضمین میکنند که بدن قادر است شرایط جراحی و بیهوشی عمومی را تحمل کند و اگر مشکلی مانند کمخونی شدید، عفونت فعال یا مشکلات قلبی وجود داشته باشد ابتدا درمان و سپس زمان مناسب جراحی تعیین میشود، این مرحله ریسک های عمل را کاهش میدهد.
مشاوره با متخصص کاشت حلزون
در جلسه مشاوره کاشت حلزون بیمار یا خانواده او اطلاعات کاملی درباره روند جراحی، نحوه کار دستگاه، مراحل فعال سازی، میزان بهبود مورد انتظار و طول مدت توانبخشی دریافت میکنند و همچنین نوع دستگاه، برند مناسب، نیازهای فردی و هزینه کاشت حلزون بررسی میشود و هدف مشاوره این است که بیمار با آگاهی کامل تصمیم بگیرد و انتظارات واقع بینانه داشته باشد، این گفتوگو به کاهش اضطراب و آمادگی روانی قبل از عمل کمک زیادی میکند.
روش جراحی و فرآیند کاشت حلزون گوش
برای کاشت حلزونی مراحل مختلفی وجود دارند که به شرح زیر هستند:
بیهوشی
در آغاز جراحی، بیمار تحت بیهوشی عمومی قرار میگیرد تا در طول عمل هیچ گونه درد یا ناراحتی احساس نکند و پس از بیهوشی، سر در وضعیت مناسب ثابت میشود و ناحیه پشت گوش با محلول های ضدعفونی کاملا تمیز میشود، این مرحله برای ایجاد شرایط ایمن و کنترل شده ضروری است، زیرا کوچک ترین حرکت یا آلودگی روند جراحی را تحت تأثیر قرار میدهد و هدف این بخش، آماده سازی کامل بدن و ناحیه جراحی برای ورود به مراحل اصلی عمل است.
ایجاد برش پشت گوش
جراح یک برش کوچک و دقیق در پشت گوش ایجاد میکند تا بتواند به استخوان ماستوئید و فضای لازم برای کاشت دستگاه دسترسی پیدا کند، این برش به گونهای طراحی میشود که بعد از بهبود، اثر بسیار کمی بر جای بگذارد و دسترسی مناسب از این ناحیه به جراح کمک میکند بدون آسیب رساندن به ساختارهای حساس گوش، مسیر لازم برای قرارگیری قطعات داخلی را ایجاد کند، این مرحله نقطه آغاز دسترسی به گوش داخلی است.
ایجاد فضای مخصوص برای قطعه داخلی
در این مرحله، جراح با ابزارهای مخصوص در استخوان پشت گوش یک حفره کوچک اما دقیق ایجاد میکند تا گیرنده داخلی و آهنربای دستگاه در آن قرار گیرد، این قطعه باید بهگونهای ثابت شود که در طول فعالیت روزمره بیمار، تکان نخورد یا جابهجا نشود، ایجاد این فضا نیازمند مهارت بالا و دقت بسیار است، زیرا در نزدیکی آن ساختارهای عصبی و مهم قرار دارد و این بخش تضمین کننده ثبات و عملکرد صحیح دستگاه در بلندمدت است.
دسترسی به حلزون و قرار دادن الکترود
جراح از طریق ایجاد یک مسیر باریک در استخوان ماستوئید، به حلزون گوش میرسد و سپس الکترودهای ظریف دستگاه با دقت و آرامی درون حلزون قرار داده میشوند تا بتوانند سیگنال های صوتی را مستقیما به عصب شنوایی منتقل کنند، این مرحله به دلیل حساسیت ساختار حلزون یکی از مهم ترین بخش های جراحی است و قرارگیری صحیح الکترودها نقش بزرگ و تعیین کنندهای در کیفیت شنوایی پس از عمل دارد و باید بدون آسیب به ساختار داخلی انجام شود.
تثبیت و تست دستگاه
پس از قرارگیری الکترودها، جراح عملکرد دستگاه را بررسی میکند تا مطمئن شود تمام اجزا فعال و سالم هستند، تست اولیه شامل بررسی پاسخ الکتریکی و کیفیت اتصال الکترودهاست و سپس گیرنده داخلی در جای خود ثابت میشود تا در آینده تکان نخورد، این مرحله برای جلوگیری از خطاهای احتمالی و اطمینان از عملکرد صحیح دستگاه در زمان فعال سازی نهایی ضروری است.
بستن برش و پایان جراحی
در پایان عمل، برش پشت گوش با بخیه های ظریف بسته میشود و پانسمان سبک روی آن قرار میگیرد، جراح وضعیت عمومی بیمار را بررسی میکند و پس از چند ساعت، بیمار از بیمارستان مرخص میشود، بهبود اولیه برش چند روز طول میکشد، اما ترمیم کامل بافت چند هفته زمان میبرد و در این مدت، بیمار باید مراقبت های لازم بعد از کاشت حلزون را انجام دهد تا روند ترمیم بدون مشکل پیش برود.
فعال سازی دستگاه پس از بهبودی
پس از گذشت حدود ۳ تا ۴ هفته، زمانیکه زخم کاملا بهبود یافت، دستگاه برای اولین بار فعال میشود و در جلسه فعال سازی، پردازشگر خارجی وصل میشود و تنظیمات اولیه صدا انجام میگردد، بیمار در ابتدا صداها را متفاوت یا غیرطبیعی میشنود، اما با تنظیمات تدریجی و جلسات توانبخشی شنوایی، مغز یاد میگیرد صداها را بهتر پردازش کند، این مرحله آغاز روند واقعی تجربه شنوایی جدید برای فرد است.
مزایای کاشت حلزون گوش
کاشت حلزون شنوایی مزایای زیادی برای افراد دچار ناشنوایی یا کمشنوایی شدید به همراه دارد، این روش به ویژه برای کسانی که به دلیل اختلالات حسی-عصبی شنوایی قادر به استفاده مؤثر از سمعک نیستند، راهحل مناسبی است، برخی از مهم ترین مزایای کاشت حلزون عبارتند از:
- کاشت حلزون به افرادی که ناشنوا یا کمشنوا هستند، کمک میکند تا توانایی شنیدن و درک صداها را بازیابی کنند، این امر به بهبود ارتباطات روزمره، مشارکت در مکالمات اجتماعی و تعامل با دیگران کمک میکند.
- افرادی که از کاشت حلزون بهرهمند میشوند، در موقعیت های مختلف اجتماعی و حرفهای به طور مستقلتر عمل میکنند و این امر به آنها امکان میدهد که در محیط های شلوغ، مانند رستورانها یا اجتماعات، بهتر تعامل کنند و از ارتباطات غیرکلامی استفاده کنند.
- برای کودکان کمشنوا یا ناشنوا، کاشت حلزون شنوایی به بهبود توسعه زبان و گفتار کمک میکند و این دستگاه به کودکانی که شنوایی خود را از دست دادهاند، اجازه میدهد تا با شنیدن اصوات و گفتار، زبان خود را به طور طبیعیتر یاد بگیرند.
- بازگشت شنوایی در نتیجه کاشت حلزون به معنی کاهش احساس انزوا و افسردگی، بهبود روابط خانوادگی و امکان مشارکت بیشتر در فعالیت های اجتماعی و حرفهای است.
- برخلاف سمعکها که تنها صداهای تقویت شده را منتقل میکنند، کاشت حلزون گوش بهطور مستقیم سیگنال ها را به عصب شنوایی ارسال میکند و این امکان را فراهم میآورد که فرد به طیف گستردهای از صداها، از جمله گفتار و صدای محیط، دسترسی پیدا کند.
- برخلاف سمعک که نیاز به تعویض باتری یا تعمیرات دارد، کاشت حلزون شنوایی یک راه حل دائمی است و نیاز به نگهداری کمی دارد.
- دستگاههای کاشت حلزون به طور مداوم با پیشرفتهای تکنولوژیکی بهبود مییابند. مدلهای جدید دارای ویژگیهایی مانند سیستم های کاهش نویز و امکان اتصال به تلفنهای همراه و سایر دستگاههای دیجیتال هستند.
- بهبود شنوایی و توانایی درک بهتر صداها باعث افزایش اعتماد به نفس در افراد میشود. این امر بهویژه برای کودکان و نوجوانان از اهمیت زیادی برخوردار است، زیرا بهتر با همسالان خود ارتباط برقرار میکنند و در فعالیت های اجتماعی شرکت میکنند.
کاشت حلزون در کودکان به چه صورت است؟
کودکانی که دارای کم شنوایی هستند، از سن 9 ماهگی قادر هستند کاشت حلزونی را انجام دهند و اکثر پزشکان توصیه میکنند که این کار را هر چه سریعتر انجام دهید، زیرا در این سن یادگیری کودکان آغاز میشود تا بتوانند زبان را به خوبی فرا بگیرند و پس از اتمام این فرآیند، کودکان باید به طور کامل تحت درمان زبانی و گفتاری قرار بگیرند تا از دیگر کودکان عقب نمانند، کودکانی که کم شنوایی شدید تا عمیق در یک یا هر دو گوش و کم شنوایی عمیق در هر دو گوش داشته باشند کاندیدای خوبی برای این عمل خواهند بود و همچنین اگر سمعک هیچ فایده ای برای بهبود شنوایی آنها نداشته باشد باید از این روش استفاده کنید.
کاشت حلزون در بزرگسالان به چه صورت است؟
آن دسته از بزرگسالانی که قبل از از دست دادن شنوایی خود به طور کامل زبان را فرا گرفته اند، معمولا درصد موفقیت بیشتری در کاشت حلزونی کسب میکنند و زمانی بهترین کاندیدا برای این روش هستید که دارای شرایط زیر باشید:
✔ کم شنوایی عمیق یا شدید در هر دو گوش
✔ نداشتن مشکلات دیگر هنگام جراحی
✔ سمعکها هیچ فایده ای برای شما ندارند.
عوارض کاشت حلزون گوش
این جراحی هم عوارض موقتی دارد که عبارتند از:
- پس از جراحی بیمار دچار سرگیجه یا بیثباتی میشود که موقتی است و با بهبود گوش داخلی طی چند روز تا چند هفته کاهش مییابد.
- بیحسی، درد خفیف یا احساس کشیدگی در محل جراحی طبیعی است و بعد از چند هفته برطرف میشود.
- قرمزی، تورم یا ترشح از محل برش نشانه عفونت است، اما با مصرف آنتی بیوتیک و رعایت مراقبت های لازم قابل کنترل است.
- در برخی افراد، کاشت حلزون باعث از دست رفتن باقیمانده شنوایی طبیعی در آن گوش میشود که غیرقابل بازگشت است.
- به دلیل نزدیکی اعصاب چشایی، مزه غذاها تغییر میکند یا حس تلخی ایجاد میشود، اما اغلب با گذشت زمان برطرف میشود.
- در موارد نادر دستگاه دچار مشکل میشود و بیمار نیاز به تنظیم مجدد یا حتی جراحی برای تعویض قطعه داخلی دارد.
- برخی بیماران پس از جراحی دچار وزوز میشوند یا وزوز قبلی تغییر میکند، اما با فعال سازی دستگاه بهبود مییابد.
- احتمال ابتلا به مننژیت بسیار کم است، اما در برخی بیماران واکسیناسیون پیش از جراحی برای کاهش این خطر توصیه میشود.
سوالات متداول
این جراحی یک روش سرپایی است، اما احتمال دارد یک شب را در بیمارستان بمانید.
این امر بستگی به دستگاه استفاده شده دارد و به طور کلی در اکثر دستگاهها قطعات داخلی و خارجی 5 تا ده سال دوام دارند.
مننژیت و آسیب عصبی از جمله عوارض این روش به حساب میآیند.
خیر این روش روی مغز هیچ تاثیری ندارد.
در نهایت…
کاشت حلزون گوش یک روش مؤثر و پیشرفته برای درمان ناشنوایی یا کمشنوایی شدید است که به بازگرداندن شنوایی کمک میکند و این روش به ویژه برای کسانی که از سمعک ها نتیجه نمیگیرند، گزینهای مناسب است و با وجود نیاز به ارزیابی های دقیق قبل از جراحی، کاشت حلزون باعث افزایش استقلال فردی، بهبود ارتباطات اجتماعی و توسعه زبان، به ویژه در کودکان میشود.