خون دماغ شدن از مشکلاتی است که امکان دارد برای هر فرد در هر سنی اتفاق بیفتد. و بسیاری از افراد وقتی برای اولین بار با این وضعیت مواجه میشوند، نمیدانند چه اقداماتی لازم است یا آیا خونریزی نشانهای از بیماری جدی است، خون دماغ شدن همیشه خطرناک است؟ چه عواملی باعث تکرار آن میشوند و چگونه میتوان از بروز آن پیشگیری کرد؟ در این مطلب به بررسی علل، روش های پیشگیری و اقدامات فوری هنگام خون دماغ شدن میپردازیم تا پاسخ این سوالات را بیابید و با اطمینان بیشتری عمل کنید.
دلایل خون دماغ شدن
خون دماغ شدن به دلایل مختلف رخ میدهد و شدت آن بسته به عامل زمینهای متفاوت است و مهم ترین علل عبارتاند از:
خشکی بینی و آسیب مخاط
خشکی هوا، سرمای زیاد یا استفاده مکرر از وسایل گرمایشی مخاط بینی را خشک و شکننده میکند، خراشیدگی یا کندن پوسته های داخلی بینی نیز باعث خونریزی میشود.
ضربه و تروما
ضربه مستقیم به بینی، زمین خوردن، ورزش های پرتحرک یا حتی مالیدن شدید بینی رگ های ظریف آن را پاره کرده و باعث خون دماغ شدن میشود.
بیماری های خونی و اختلالات انعقادی
اختلالات انعقادی، کمبود پلاکت یا بیماری های خونی مانند هموفیلی باعث خونریزی مکرر و شدید بینی میشوند.
فشار خون بالا و بیماری های قلبی
افزایش فشار خون رگ های بینی را حساس کرده و حتی یک آسیب کوچک باعث خونریزی میشود، بیماران قلبی و کسانی که داروهای رقیق کننده مصرف میکنند، بیشتر در معرض خون دماغ هستند.
عوامل دارویی
مصرف داروهای رقیق کننده خون مانند وارفارین یا آسپرین، برخی اسپری های بینی و داروهای ضد التهاب باعث خون دماغ شدن میشوند.
عفونت و التهاب بینی
عفونت های ویروسی یا باکتریایی، آلرژی و سینوزیت باعث التهاب مخاط بینی میشوند و رگ های کوچک بینی را حساس میکنند، که منجر به خونریزی میشود.
در صورتی که به طور مکرر خون دماغ می شوید، به بهترین متخصص گوش و حلق و بینی مراجعه نمایید، جهت دریافت نوبت از دکتر ربانی اناری با شماره ۰۹۱۰۶۹۱۸۶۵۳ تماس بگیرید.
انواع خون دماغ
خون دماغ بسته به محل خونریزی و شدت آن به دو نوع اصلی تقسیم میشود:
خون دماغ جلویی
این نوع خون دماغ شایعترین است و از قسمت جلویی بینی و رگ های کوچک نزدیک سوراخ های بینی شروع میشود، خونریزی کم تا متوسط است و با فشار دادن نوک بینی و مراقبت های اولیه به راحتی کنترل میشود، بیشتر در کودکان و بزرگسالان شایع است.
خون دماغ پشتی
این نوع کمتر شایع اما شدیدتر و خطرناکتر است، خونریزی از رگ های پشت بینی و تیغه بینی یا قسمت فوقانی حلق شروع میشود و به گلو و دهان میرسد، این نوع خون دماغ بیشتر در سالمندان و افرادی با بیماری های زمینهای مانند فشار خون بالا دیده میشود و نیازمند مراجعه فوری پزشکی است.
خون دماغ مزمن
در برخی افراد، خون دماغ به صورت مکرر رخ میدهد که ناشی از اختلالات خونی، عفونت مزمن یا استفاده طولانی مدت از داروهای رقیق کننده است و این نوع نیازمند بررسی پزشکی دقیق و درمان علت زمینهای است.
بیشتر بخوانید: علت گرفتگی بینی چیست؟
اقدامات فوری هنگام خون دماغ شدن
در صورت بروز خون دماغ، انجام اقدامات سریع و صحیح خونریزی را کنترل کرده و از عوارض جلوگیری میکند:
- به جای دراز کشیدن، روی صندلی یا لبه تخت بنشینید و بدن را کمی به جلو خم کنید تا خون وارد گلو نشود و بلع خون جلوگیری شود.
- نوک بینی را با انگشتان شست و سبابه به مدت ۱۰ تا ۱۵ دقیقه فشار دهید، این کار رگ های کوچک را بسته و خونریزی را متوقف میکند.
- قرار دادن کیسه یخ روی پل بینی یا پیشانی باعث انقباض رگ ها و کاهش خونریزی میشود.
- تا زمانی که خونریزی متوقف نشده است، از خم شدن، بلند کردن اجسام سنگین یا ورزش های پرتحرک خودداری کنید.
- در حین و بعد از خونریزی از مالیدن یا پاک کردن شدید بینی خودداری کنید تا رگها دوباره پاره نشوند.
روش های پیشگیری از خون دماغ شدن
برای کاهش احتمال خون دماغ شدن و محافظت از بینی باید از روش های زیر استفاده کرد:
حفظ رطوبت بینی
خشکی مخاط بینی یکی از شایع ترین دلایل خون دماغ است و استفاده از دستگاه بخور، اسپری های مرطوب کننده بینی یا قطره های نمکی مخاط را مرطوب نگه میدارد و از ترک خوردن آن جلوگیری میکند.
اجتناب از دستکاری بینی
کندن یا مالیدن شدید بینی رگ های ظریف آن را پاره میکند و بهتر است از دستکاری بینی به ویژه در کودکان جلوگیری شود و در صورت وجود پوسته های خشک، آنها را به آرامی با قطره مرطوب کننده نرم کرد.
محافظت در برابر ضربه
ورزش های پرتحرک یا فعالیت هایی که احتمال برخورد به بینی وجود دارد، باید با استفاده از محافظ یا تجهیزات ایمنی انجام شود تا آسیب و خونریزی ناشی از ضربه کاهش یابد.
کنترل فشار خون و شرایط پزشکی
افرادی که دارای فشار خون بالا یا بیماری های قلبی هستند باید فشار خون خود را کنترل کنند و مصرف داروهای رقیق کننده خون باید تحت نظر پزشک باشد تا خطر خونریزی کاهش یابد.
مراقبت از بینی در سرما و آلرژی
هوای خشک، سرما و آلرژی مخاط بینی را حساس میکند و استفاده از ماسک در هوای سرد، مرطوب نگه داشتن محیط و درمان آلرژیها از خون دماغ شدن پیشگیری میکند.
رعایت بهداشت بینی
تمیز نگه داشتن بینی بدون استفاده از اجسام نوک تیز و شستشوی منظم با محلول های نمکی به حفظ سلامت مخاط و کاهش خطر خونریزی کمک میکند.
بیشتر بخوانید: آندوسکوپی بینی برای چه مواردی کاربرد دارد؟
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
در بیشتر موارد، خون دماغ کوتاه مدت و خفیف نیاز به درمان پزشکی فوری ندارد، اما در برخی شرایط مراجعه به پزشک ضروری است:
- اگر خونریزی بیش از ۲۰ دقیقه ادامه داشته باشد یا شدت آن زیاد باشد و با فشار دادن نوک بینی متوقف نشود.
- تکرار شدن خون دماغ بیش از چند بار در هفته نشان دهنده مشکلات خونی، انعقادی یا ساختاری بینی است.
- وجود سرگیجه، ضعف، تپش قلب، خونریزی از سایر نقاط بدن یا کبودی آسان نیازمند بررسی فوری پزشکی است.
- خون دماغ در کودکان و افراد مسن که با مشکلات زمینه ای مانند فشار خون بالا یا داروهای رقیق کننده خون همراه است، باید سریعتر ارزیابی شود.
- خون دماغ ناشی از ضربه شدید یا شکستگی بینی نیازمند معاینه برای تشخیص آسیب های استخوانی یا غضروفی است.
سوالات متداول
فشار خون بالا رگ های بینی را حساستر کرده و حتی ضربه یا آسیب جزئی باعث خون دماغ میشود، اما عامل اصلی خونریزی کوتاه مدت نیست.
اکثر خون دماغها خفیف و کوتاه مدت هستند و خطر جدی ایجاد نمیکنند، اما خونریزی شدید، طولانی یا مکرر نشانه مشکلات پزشکی جدی است.
خون دماغ شدن از یک سوراخ بینی در بزرگسالان به دلیل خشکی مخاط، آسیب جزئی، ضربه یا التهاب بینی رخ میدهد و گاهی نیز فشار خون بالا، مصرف داروهای رقیق کننده خون یا اختلالات انعقادی در ایجاد خونریزی نقش دارند.
در نهایت…
خون دماغ شدن مشکل شایعی است که اغلب بی خطر و کوتاه مدت است، اما تکرار یا شدت خونریزی نشانه ای از مشکلات زمینهای است، شناخت علل، رعایت روش های پیشگیری و انجام اقدامات فوری هنگام خونریزی نقش مهمی در کاهش عوارض دارد و در صورت خونریزی شدید، طولانی یا مکرر، مراجعه به پزشک برای بررسی دقیق و درمان علت اصلی ضروری است.