خشکی و خارش گلو از آن دسته علائمی هستند که در نگاه اول ساده به نظر میرسند، اما وقتی مداوم و طولانی شوند، میتوانند آزار دهنده و نگران کننده باشند، این وضعیت ناشی از عوامل سادهای مانند هوای خشک یا مصرف ناکافی آب یا نشانهای از مشکلات جدیتری مانند آلرژیها، عفونتها یا بیماریهای زمینهای است، آیا تا به حال صبحها با احساس خشکی و خارش گلو از خواب بیدار شدهاید و ندانید چرا؟ در ادامه با دلایل، روشهای تشخیص و درمان این مشکل بیشتر آشنا میشوید.
علل خشکی و خارش مداوم گلو
خشکی و خارش مداوم گلو میتواند دلایل متعددی داشته باشد که برخی از آنها موقتی و برخی نیازمند درمان تخصصی هستند. در ادامه، مهمترین علل این مشکل بررسی شدهاند:
آلرژی های فصلی یا محیطی
واکنش بدن به گرده گیاهان، گرد و غبار، حیوانات خانگی یا کپکها میتواند باعث تحریک گلو و ایجاد احساس خارش و خشکی شود.
هوای خشک و سرمای محیط
زندگی در محیطهایی با رطوبت کم، به ویژه در فصول سرد که از وسایل گرمایشی استفاده میشود، میتواند رطوبت طبیعی گلو را از بین ببرد، این خشکی باعث تحریک غشای مخاطی گلو شده و منجر به خارش، سوزش و حتی سرفه خشک میگردد.
عفونت های ویروسی و باکتریایی
بیماری هایی مانند سرماخوردگی، آنفلوآنزا، فارنژیت یا التهاب لوزهها باعث التهاب در گلو و تحریک بافتهای آن میشوند، در این حالت، خارش گلو با علائمی مانند تب، گلودرد، گرفتگی صدا یا سرفه همراه است.
استفاده بیش از حد از صدا
استفاده مداوم از صدا در بلندمدت، مثلا در شغلهایی مانند معلمی، خوانندگی یا سخنرانی، باعث فشار بر تارهای صوتی و خشکی گلو میشود و این وضعیت منجر به التهاب، خشکی و خارش در ناحیه گلو میگردد.
رفلاکس معده
در برخی افراد، اسید معده به سمت مری و گلو بازمیگردد که به آن رفلاکس معده گفته میشود، این اسید بافتهای گلو را تحریک کرده و منجر به احساس خشکی، سوزش و خارش میشود و این مشکل اغلب در هنگام خواب یا پس از خوردن غذاهای چرب یا تند تشدید میشود.
مصرف برخی داروها
برخی داروها از جمله آنتی هیستامینها که برای درمان آلرژی تجویز میشوند، داروهای ضدافسردگی، داروهای فشار خون و داروهای دیورتیک (ادرارآور) میتوانند به خشکی دهان و گلو منجر شوند، این عارضه به صورت عارضه جانبی دارو ظاهر میشود.
کم آبی بدن
نوشیدن ناکافی مایعات در طول روز یا از دست دادن آب بدن در اثر تعریق زیاد، اسهال یا استفراغ باعث کاهش ترشح بزاق و خشکی گلو میشود، این حالت به خصوص در صبحها یا پس از فعالیتهای بدنی شدید بیشتر احساس میشود.
سیگار و آلودگی هوا
دود سیگار حاوی مواد شیمیایی تحریککنندهای است که باعث خشکی و آسیب به بافتهای گلو میشود و همچنین آلودگی هوا، گرد و غبار و مواد شیمیایی موجود در هوا مخاط گلو را تحریک کرده و باعث خارش مزمن میشوند.
بیماری های خودایمنی یا مزمن
برخی بیماریهای مزمن مانند سندروم شوگرن که با خشکی دهان و چشم همراه است، موجب خشکی و تحریک گلو نیز میشوند، اختلالات تیروئید و برخی بیماریهای مرتبط با سیستم ایمنی نیز با این علائم بروز پیدا میکنند.
تنفس از راه دهان
تنفس مداوم از طریق دهان به ویژه هنگام خواب، در صورت گرفتگی بینی باعث خشک شدن بافتهای دهان و گلو میشود و در نتیجه خارش و ناراحتی در گلو ایجاد میگردد.
برای دریافت نوبت از دکتر ربانی اناری با شماره ۰۹۱۰۶۹۱۸۶۵۳ تماس بگیرد.
علائم مرتبط با خشکی و خارش گلو
خشکی و خارش گلو تنها به یک احساس ساده محدود نمیشود، بلکه میتواند با علائم متعددی همراه باشد که گاهی نشاندهنده وجود یک مشکل زمینهای جدیتر هستند، آشنایی با این نشانهها به تشخیص بهتر علت و انتخاب روش درمان مناسب کمک میکند، در ادامه به مهمترین علائم مرتبط با خشکی و خارش گلو پرداخته شده است:
- سرفه خشک و مکرر
- التهاب یا تحریک تارهای صوتی میتواند باعث گرفتگی، خشونت یا نازک شدن صدا میشود.
- احساس سوزش یا قلقلک در گلو
- درد خفیف تا متوسط هنگام بلع
- احساس وجود جسم خارجی در گلو
- خشکی گلو معمولا همراه با خشکی دهان است، به ویژه در افرادی که دچار کم آبی بدن یا اختلالات غدد بزاقی هستند.
- عطسه و آبریزش بینی
- دهان و گلوی خشک زمینه ساز رشد باکتریها و ایجاد بوی ناخوشایند دهان میشوند، بهویژه اگر بهداشت دهان رعایت نشود.
- احساس خستگی یا کاهش تمرکز
- سوزش سردل یا ترش کردن
روشهای تشخیص پزشکی خشکی گلو
برای درمان مؤثر خشکی و خارش مداوم گلو، شناسایی علت زمینهای آن ضروری است و به همین دلیل، مراجعه به پزشک و انجام بررسیهای بالینی و آزمایشگاهی در موارد مزمن یا مقاوم به درمانهای خانگی توصیه میشود.
بررسی شرح حال بیمار
پزشک ابتدا با پرسیدن سوالاتی در مورد مدت زمان بروز علائم، شدت خشکی و خارش، عوامل تحریک کننده، شرایط محیطی و سابقه بیماریهای مرتبط یا مصرف دارو، اطلاعات اولیه را جمعآوری میکند.
معاینه فیزیکی گلو و دهان
معاینه دقیق دهان، زبان، حلق و لوزهها با استفاده از چراغ و ابزار مخصوص، به پزشک کمک میکند تا وجود التهاب، تورم، قرمزی، ترشحات غیرعادی یا زخم را بررسی کند.
لارنگوسکوپی
در صورت وجود علائمی مانند تغییر صدا، احساس جسم خارجی یا سوزش مداوم، پزشک از لارنگوسکوپ یک لوله باریک و منعطفی که از بینی یا دهان وارد گلو میشود، برای مشاهده مستقیم حنجره، تارهای صوتی و ساختارهای داخل گلو استفاده میکند.
آزمایش خون
آزمایش های خونی برای بررسی علائم التهاب، عفونت، آلرژی یا مشکلات ایمنی بدن درخواست میشود و همچنین عملکرد تیروئید یا کمبود ویتامینها بررسی میگردد.
آزمایش های آلرژی
اگر پزشک به حساسیت یا آلرژی به عنوان عامل خشکی و خارش گلو مشکوک باشد، تست پوستی یا تست خون برای شناسایی آلرژنها انجام میشود.
کشت حلق یا آزمایش PCR
در صورت شک به عفونت باکتریایی یا ویروسی، پزشک نمونهای از ترشحات گلو میگیرد و آن را جهت شناسایی نوع میکروب بررسی میکند.
آزمایش بزاق
در صورت وجود خشکی دهان و گلو به طور هم زمان، عملکرد غدد بزاقی مورد ارزیابی قرار میگیرد تا شرایطی مانند سندروم شوگرن بررسی میشود.
آندوسکوپی دستگاه گوارش فوقانی
اگر علائم به نفع رفلاکس معده باشد، پزشک آندوسکوپی انجام میدهد تا وضعیت مری، معده و اسفنکتر مری بررسی شود.
روش های درمان خشکی و خارش گلو
درمان خشکی و خارش گلو به علت زمینهای آن بستگی دارد، برخی از موارد با اقدامات ساده خانگی برطرف میشوند، در حالی که موارد مزمن یا شدید ممکن است نیاز به دارو یا درمان تخصصی داشته باشند. در ادامه، روش های درمان را بررسی می کنیم:
درمان های خانگی و مراقبتی
این روش ها اغلب در موارد خفیف یا ابتدایی مؤثر هستند و به کاهش التهاب و رطوبت رسانی به گلو کمک میکنند:
- مصرف آب، دمنوشهایی مانند بابونه، آویشن یا زنجبیل به مرطوب نگه داشتن گلو کمک میکند و خارش را کاهش میدهد.
- مرطوب کردن هوای محیط، به ویژه در فصول سرد یا در خانههای گرم شده با بخاری، از خشک شدن مخاط گلو جلوگیری میکند.
- قرقره با آب نمک ولرم، این روش باعث کاهش التهاب، ضدعفونی کردن گلو و تسکین خارش میشود.
- پرهیز از صحبتکردن زیاد یا فریاد زدن، به بهبود تحریک تارهای صوتی کمک میکند.
- خودداری از مصرف سیگار، کافئین، نوشیدنیهای الکلی و غذاهای تند یا اسیدی که ممکن است گلو را تحریک کنند.
- عسل خاصیت ضدالتهابی و نرمکننده دارد و در کنار لیمو میتواند خارش گلو را تسکین دهد.
درمان های دارویی
در صورتی که علت خشکی و خارش گلو مرتبط با بیماری یا عفونت باشد، درمان دارویی تجویز میشود:
- آنتیهیستامین ها برای کنترل علائم آلرژی، داروهایی مانند لوراتادین یا ستیریزین تجویز میشوند.
- اسپریهای مرطوب کننده گلو حاوی گلیسیرین یا مواد نرم کننده مخاط، خشکی گلو را کاهش میدهند.
- آنتیبیوتیک ها در صورت وجود عفونت باکتریایی مانند التهاب لوزهها یا فارنژیت چرکی توسط پزشک تجویز میشود.
- در صورت وجود عفونت باکتریایی مانند التهاب لوزهها یا فارنژیت چرکی، آنتیبیوتیک مناسب توسط پزشک تجویز میشود.
- داروهای بدون نسخه مانند ایبوپروفن یا استامینوفن برای کاهش درد و التهاب گلو قابل استفادهاند.
درمان های تخصصی
اگر خشکی و خارش گلو به طور مزمن ادامه داشته باشد یا با بیماری های زمینهای همراه باشد، درمان تخصصی لازم است:
- اصلاح سبک زندگی، پرهیز از غذاهای محرک، و درمان دارویی برای کنترل رفلاکس.
- درمان آلرژی های مزمن با ایمونوتراپی، در موارد شدید، ممکن است پزشک درمان حساسیتزدایی (ایمونوتراپی) را پیشنهاد کند.
- درمان بیماری های خودایمنی
- مراجعه به بهترین متخصص گوش، حلق و بینی یا گوارش برای بررسی دقیقتر در صورتی که علائم غیرمعمول یا مقاوم به درمان وجود داشته باشد.
چه زمانی باید به پزشک مراجعه کرد؟
اگرچه خشکی و خارش گلو در بسیاری از موارد به دلایل ساده و قابلدرمان ایجاد میشود، اما در برخی شرایط خاص نشانهای از یک بیماری جدیتر است و نیاز به بررسی تخصصی دارد، در این موارد، مراجعه به پزشک ضروری است:
- اگر خشکی و خارش گلو پس از ۷ تا ۱۰ روز بهبود نیابد یا رو به وخامت برود، نیاز به بررسی علتهای زمینهای دارد.
- وجود تب نشانه عفونت باکتریایی یا ویروسی باست که در این صورت ممکن است نیاز به داروهای تخصصی مانند آنتیبیوتیکها باشد.
- اگر خارش و خشکی گلو با درد زیاد، مشکل در بلع غذا یا مایعات همراه باشد، احتمال وجود التهاب شدید یا آبسه وجود دارد و باید بررسی شود.
- دیدن رگه های خون در هنگام سرفه یا آب دهان نشانهای هشدار دهنده است و نیاز به بررسی فوری دارد.
- کاهش وزن بیدلیل یا خستگی مزمن
- خشن شدن صدا برای بیش از دو هفته
- تنگی نفس یا خسخس سینه
- سابقه رفلاکس معده یا آلرژی مزمن
- عدم پاسخ به درمان های خانگی یا دارویی
سوالات متداول
هوای خشک باعث کاهش رطوبت مخاط گلو میشود و در نتیجه تحریک، خشکی و خارش گلو را افزایش میدهد؛ بهویژه در فصول سرد یا محیطهای گرم با تهویه ضعیف.
آلرژی فصلی با تحریک سیستم ایمنی و التهاب مخاط گلو میتواند باعث خشکی، خارش و التهاب گلو شود و معمولا با علائمی مانند عطسه و آبریزش بینی همراه است.
در نهایت…
خشکی و خارش مداوم گلو ناشی از عوامل سادهای مانند هوای خشک یا کمآبی است، اما گاهی میتواند علامت مشکلات جدیتری مثل آلرژی، عفونت یا رفلاکس معده باشدف شناخت علت دقیق و درمان به موقع اهمیت زیادی دارد و رعایت مراقبتهای خانگی، پرهیز از محرکها و مراجعه به پزشک در صورت تداوم علائم، بهترین راه برای حفظ سلامت گلو و پیشگیری از عوارض بیشتر است.