تا به حال تجربه درد ناگهانی گوش یا کاهش شنوایی کوتاه مدت را داشتهاید؟ عفونت گوش یکی از شایع ترین مشکلات گوش است که در هر سنی رخ میدهد و گاهی بدون درمان به مشکلات جدی تر منجر میشود و این عفونت ناشی از باکتری، ویروس یا تجمع مایعات در گوش میانی است و علائمی مانند درد، تب، ترشح یا کاهش شنوایی ایجاد میکند، اما چه عواملی باعث ایجاد عفونت گوش میشوند و چگونه میتوان از بروز آن پیشگیری یا سریعا درمان کرد؟ در ادامه با دلایل، علائم و روش های درمان عفونت گوش آشنا میشویم.
علت بروز عفونت گوش
بروز عفونت گوش ناشی از ورود میکروب ها به گوش میانی یا خارجی است و عوامل مختلفی دارد:
عفونت باکتریایی یا ویروسی
شایع ترین علت عفونت گوش، ویروس ها و باکتری ها هستند که از طریق بینی، گلو یا مجرای گوش وارد گوش میشوند و این میکروب ها باعث التهاب و تورم گوش میانی یا خارجی شده و علائمی مانند درد، تب، کاهش شنوایی و گاهی ترشح ایجاد میکنند، در کودکان این نوع عفونت به دلیل کوتاه تر بودن شیپور استاش و ضعف سیستم ایمنی شایعتر است و نیاز به تشخیص و درمان سریع دارد تا از عوارض طولانی مدت جلوگیری شود.
جمع شدن مایعات در گوش میانی
پس از سرماخوردگی، آلرژی یا التهاب بینی، مایعات در گوش میانی جمع شده و محیط مناسبی برای رشد باکتریها ایجاد میکنند و این تجمع باعث فشار و درد در گوش، کاهش شنوایی موقت و احساس پری یا سنگینی میشود، حتی بدون عفونت فعال، وجود مایعات باعث التهاب و مستعد شدن گوش به عفونت های بعدی میشود.
اختلال عملکرد شیپور استاش
شیپور استاش، کانالی است که گوش میانی را به پشت بینی متصل میکند و وظیفه تنظیم فشار و تخلیه مایعات را دارد، اگر این کانال مسدود شود، فشار داخل گوش افزایش یافته و مایعات تجمع پیدا میکنند و این شرایط باعث درد، کاهش شنوایی و ایجاد محیط مناسب برای رشد باکتریها میشود و در نهایت به عفونت گوش منجر میشود.
ورود آب یا آلودگی به گوش
شنا در آب های آلوده، دوش گرفتن یا شست و شوی نامناسب گوش باعث ورود باکتریها و قارچها به مجرای خارجی گوش میشود و این عوامل موجب التهاب، درد شدید، ترشح و گاهی خارش میشوند، عفونت گوش خارجی، معروف به گوش شناگران، با رعایت بهداشت و درمان موضعی سریع قابل کنترل است، اما در صورت نادیده گرفتن طولانی و دردناک میشود.
عوامل سیستمیک و ضعف ایمنی
افرادی که دارای بیماری های مزمن مانند دیابت، ضعف سیستم ایمنی یا مصرف طولانی مدت داروهای سرکوب کننده ایمنی هستند، بیشتر مستعد عفونت گوش میشوند و ضعف سیستم ایمنی توانایی بدن در مقابله با باکتری ها و ویروس ها را کاهش میدهد و حتی عفونت های ساده شدیدتر، طولانیتر و با خطر عوارض بیشتر رخ میدهند، در این بیماران تشخیص سریع و درمان به موقع بسیار حیاتی است.
علائم و نشانه های عفونت گوش
علائم این عفونت بسته به شدت و سن فرد متفاوت است و در نوزادان و کودکان خردسال، علائم رایج عبارتند از:
- درد گوش یا کشیدن گوش
- تحریک پذیری یا بیقراری
- مشکل در خوابیدن
- تب
- خروج مایع از گوش
- مشکل شنوایی یا پاسخگویی به صداها
در بزرگسالان، علائم شامل موارد زیر است:
- درد گوش
- خروج مایع از گوش
- کاهش شنوایی
- گلو درد
- حالت تهوع
- سرگیجه یا گیجی
- خارش گوش
تشخیص این علائم و مراجعه سریع به یک متخصص گوش و حلق و بینی خوب در تهران، به ویژه برای کودکانی که نتوانند ناراحتی خود را به طور موثر بیان کنند، بسیار مهم است.
نحوه تشخیص عفونت گوش
برای تشخیص عفونت گوش، پزشک علائم بالینی و معاینه فیزیکی را انجام میدهد و مراحل تشخیص عفونت گوش شامل موارد زیر است:
بررسی علائم
پزشک ابتدا درباره علائمی مانند درد، تب، کاهش شنوایی، احساس پری در گوش یا ترشح سؤال میپرسد و این اطلاعات به تعیین نوع و شدت عفونت کمک میکند، سپس با نگاه به تاریخچه بیماری های تنفسی یا آلرژی، الگوی بروز عفونت مشخص میشود، در این مرحله، تشخیص اولیه بر اساس ترکیب علائم و معاینه ظاهری انجام میگیرد.
معاینه با اتوسکوپ
اتوسکوپ ابزاری است که پزشک با آن داخل گوش را مشاهده میکند و در صورت وجود عفونت، پرده گوش قرمز، متورم یا برآمده به نظر میرسد و همچنین مایع یا چرک در پشت پرده گوش دیده میشود، در برخی موارد، اگر پرده گوش پاره شده باشد، ترشح چرکی نیز مشاهده میشود، این بررسی ساده اما دقیق، اصلی ترین روش برای تشخیص عفونت گوش است.
آزمایش تیمپانومتری
در این روش غیرتهاجمی، دستگاهی مخصوص فشار هوا را در مجرای گوش تغییر میدهد تا میزان حرکت پرده گوش را بسنجد و اگر پرده گوش حرکت کافی نداشته باشد، نشانه وجود مایع یا عفونت در گوش میانی است، تیمپانومتری به پزشک کمک میکند تا نوع عفونت را تشخیص دهد و شدت التهاب را ارزیابی کند.
ادیومتری
در صورت شک به کاهش شنوایی ناشی از عفونت، پزشک آزمایش شنوایی انجام میدهد و در این تست، میزان شنوایی در فرکانس های مختلف سنجیده میشود، اگر کاهش شنوایی موقتی یا دائمی وجود داشته باشد، شدت آسیب مشخص میشود و این آزمایش به ویژه در کودکان یا افرادی که عفونت مکرر گوش دارند، اهمیت زیادی دارد.
آزمایش و کشت ترشحات گوش
اگر از گوش ترشح چرکی یا مایع خارج شود، پزشک نمونهای از آن را برای آزمایش به آزمایشگاه ارسال میکند تا نوع باکتری یا ویروس عامل عفونت مشخص شود، این کار به انتخاب دقیق ترین آنتی بیوتیک یا درمان ضدعفونی کننده کمک میکند و در موارد مقاوم یا مزمن، راهنمای اصلی درمان است.
بیشتر بخوانید: بیماری منییر
چه کسانی به عفونت گوش مبتلا می شوند؟
عفونت گوش افراد در تمام سنین را تحت تاثیر قرار میدهد، اما بیشتر در کودکان، به ویژه کودکان بین ۶ ماه تا ۲ سال دیده می شود:
- کودکان به ویژه زیر ۵ سال، بیش از دیگران در معرض عفونت گوش هستند و دلیل آن کوتاه تر و افقی تر بودن شیپور استاش است که باعث تجمع راحتتر مایع و ورود میکروبها میشود.
- افرادی با آلرژی یا سرماخوردگی مکرر
- شناگران و افرادی که در معرض رطوبت زیاد هستند.
- افراد مبتلا به بیماری هایی مانند دیابت، ایدز یا کسانی که داروهای سرکوب کننده ایمنی مصرف میکنند، بیشتر در معرض عفونت گوش هستند.
- افراد با سابقه آلرژی یا انحراف بینی
بیشتر بخوانید: درمان عفونت های گوش
عوارض عفونت گوش
عفونت گوش در صورتی که درمان نشود، عوارضی به همراه دارد که شامل موارد زیر است:
- التهاب و تجمع مایعات در گوش میانی باعث کاهش شنوایی موقت میشود و در صورت تکرار عفونت ها، کاهش شنوایی دائمی رخ میدهد.
- فشار ناشی از عفونت باعث پارگی پرده گوش میشود، اگرچه این مشکل خود به خود بهبود مییابد، اما در برخی موارد نیاز به جراحی دارد.
- اگر عفونت درمان نشود، به بخش های دیگر گوش یا حتی به استخوان های اطراف یا مغز سرایت میکند.
- در موارد نادر، عفونت های مکرر باعث ایجاد بافت های غیرطبیعی در گوش میانی میشوند که به نام کلستئاتوم شناخته شده و به ساختارهای داخلی گوش آسیب میرساند.
- عفونت های گوش داخلی بر سیستم تعادلی تأثیر میگذارند و منجر به سرگیجه یا مشکلات در حفظ تعادل میشوند.
روش های پیشگیری از بروز عفونت گوش
برای پیشگیری از بروز عفونت گوش، میتوان از روش های زیر استفاده کرد:
- شست و شوی منظم دست ها و اجتناب از تماس با افرادی که دچار عفونت های دستگاه تنفسی مانند سرماخوردگی هستند، خطر انتقال باکتری ها و ویروس ها به گوش را کاهش می٬دهد.
- دریافت واکسن های آنفولانزا و پنوموکوک از عفونت های گوش که ناشی از عفونت های ویروسی و باکتریایی هستند، جلوگیری میکند.
- قرار گرفتن در معرض دود سیگار خطر عفونت گوش را افزایش میدهد، بنابراین دوری از محیط های دودآلود مفید است.
- کنترل و درمان آلرژی ها به کاهش التهاب و تولید مایعات در گوش کمک میکند و احتمال عفونت را کم میکند.
- در هنگام شنا یا حمام کردن، بهتر است از گوشگیر یا کلاه استفاده کنید تا از ورود آب به گوش و ایجاد محیط مرطوب جلوگیری شود.
- تقویت سیستم ایمنی با مصرف مواد غذایی سالم و مغذی به بدن کمک میکند تا در برابر عفونتها مقاومت بیشتری داشته باشد.
سوالات متداول
اگر شما یا فرزندتان دچار درد گوش شدید یا مداوم، تب یا خروج مایع از گوش شدید، مهم است که به دنبال مراقبت های پزشکی باشید، زیرا این علائم نشان دهنده عفونت جدی تری است و علاوه بر این، اگر علائم با مراقبت های خانگی بهبود نیابد یا به مرور زمان بدتر شود، باید با یک متخصص گوش و حلق بینی مشورت کرد.
بله، التهاب و تجمع مایع پشت پرده گوش انتقال صدا را مختل میکند و باعث کاهش موقت شنوایی میشود و با درمان مناسب، شنوایی به حالت طبیعی برمیگردد، اما در صورت تکرار عفونت، آسیب دائمی رخ میدهد.
در نهایت…
عفونت های گوش یک مشکل بهداشتی رایج هستند که باعث ناراحتی و اختلال در زندگی روزمره میشوند، با درک علل، علائم و گزینه های درمانی، افراد برای کنترل و پیشگیری موثر از عفونت گوش گام های مثبتی برمیدارند.